NASA vừa công bố hợp tác với 6 công ty công nghệ vũ trụ nhằm nghiên cứu các phương án vận chuyển tàu vũ trụ hiệu quả hơn đến những quỹ đạo khó tiếp cận. Tổng giá trị các nghiên cứu đạt khoảng 1,4 triệu USD và sẽ hoàn tất vào giữa tháng 9/2025.
Theo đó, NASA vừa lựa chọn sáu công ty thương mại để thực hiện các nghiên cứu nhằm phát triển phương án tiết kiệm chi phí trong việc phóng và triển khai các loại tàu vũ trụ đến những quỹ đạo khó tiếp cận. Tổng cộng có 9 nghiên cứu được đặt hàng, với giá trị tối đa khoảng 1,4 triệu USD theo hình thức hợp đồng trọn gói.
Ông Joe Dant, người phụ trách chiến lược phát triển phương tiện chuyển giao quỹ đạo thuộc Chương trình Dịch vụ Phóng của NASA tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, cho biết:
“Cùng với sự trưởng thành của năng lực vận chuyển thương mại trong không gian, chúng tôi muốn các công ty chứng minh khả năng cung cấp giải pháp triển khai nhiều tàu vũ trụ đến các quỹ đạo khác nhau — bao gồm cả những quỹ đạo phức tạp ngoài phạm vi dịch vụ hiện tại. Mục tiêu là tăng cường khả năng phục vụ khoa học và tối ưu hóa chi phí cho các sứ mệnh của NASA.”
NASA hợp tác với sáu công ty để nghiên cứu phương tiện vận chuyển quỹ đạo thế hệ mới. Ảnh: Firefly Aerospace.
Tóm tắt nội dung nghiên cứu từ các công ty
Arrow, hợp tác với Quantum Space, sẽ khai thác hệ thống Ranger – một nền tảng vận chuyển đa nhiệm, linh hoạt, có thể triển khai tải trọng tới từ quỹ đạo thấp đến quỹ đạo Mặt Trăng.
Blue Origin thực hiện hai nghiên cứu:
Blue Ring – nền tảng không gian cỡ lớn, tích hợp khả năng vận chuyển tải trọng, tính toán tại rìa mạng, vận hành nhiệm vụ từ đầu đến cuối. Hệ thống sử dụng động cơ lai giữa điện mặt trời và hóa học, phù hợp với các điểm đến từ quỹ đạo địa tĩnh, quỹ đạo Mặt Trăng, tới Sao Hỏa và liên hành tinh.
Nghiên cứu thứ hai xoay quanh tầng đẩy trên của tên lửa New Glenn.
Firefly Aerospace giới thiệu dòng phương tiện Elytra, hỗ trợ vận chuyển theo nhu cầu, liên lạc tầm xa và nhận thức không gian. Phiên bản Elytra Dark có khả năng hoạt động liên tục hơn 5 năm tại quỹ đạo Mặt Trăng.
Impulse Space cũng thực hiện hai nghiên cứu, tập trung vào hai hệ thống:
Mira – tàu vũ trụ có lực đẩy cao, phục vụ vận chuyển và gắn tải trọng.
Helios – tầng đẩy năng lượng cao, dùng để đưa tải trọng từ quỹ đạo thấp lên trung bình, địa tĩnh và xa hơn.
Rocket Lab nghiên cứu tầng đẩy trên của tên lửa Neutron và phát triển phương tiện chuyển giao lâu dài dựa trên nền tảng Explorer, hỗ trợ các sứ mệnh đến quỹ đạo trung bình, địa tĩnh và điểm đến sâu hơn như Mặt Trăng, Sao Hỏa, và tiểu hành tinh.
United Launch Alliance đánh giá khả năng hoạt động tại quỹ đạo cận Mặt Trăng của tầng đẩy Centaur V với thời gian hoạt động mở rộng. Thiết kế này cho phép triển khai nhiều tàu vũ trụ đến hai điểm đến khác nhau mà không cần thêm tầng đẩy trung gian.
Ứng dụng thực tiễn
Các nghiên cứu sẽ hoàn tất vào giữa tháng 9/2025. Kết quả sẽ giúp NASA xác định chiến lược thiết kế nhiệm vụ, lên kế hoạch và lựa chọn đối tác thương mại phù hợp — đặc biệt là với những sứ mệnh có thể chấp nhận rủi ro cao hơn, mở ra khả năng phục vụ cho cả các tải trọng lớn hoặc yêu cầu khắt khe hơn trong tương lai.
Ảnh: Rocket Lab.
Toàn bộ quá trình lựa chọn được thực hiện thông qua hợp đồng VADR (Dịch vụ phóng chuyên biệt và chia sẻ), nhằm thúc đẩy sự phát triển của thị trường phóng thương mại tại Mỹ, giúp giảm chi phí và mở rộng khả năng tiếp cận không gian cho các nhiệm vụ khoa học – công nghệ.
