Nền kinh tế số Việt Nam được dự báo đạt quy mô 49 tỷ USD trong năm 2026, tăng 20% so với năm trước. Đáng chú ý, sự phổ biến của trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt trong các hoạt động thường nhật, đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tiêu dùng và chuyển đổi mô hình kinh doanh.
Theo báo cáo e-Conomy SEA 2026 do Google, Temasek và Bain & Company phối hợp thực hiện, Việt Nam tiếp tục là thị trường kinh tế số tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á. Tổng giá trị hàng hóa (GMV) của nền kinh tế số trong nước dự kiến đạt 49 tỷ USD vào năm 2026, tương ứng mức tăng 20% so với năm trước, ngang bằng với Malaysia.
Đà phát triển được ghi nhận trên cả bốn lĩnh vực chủ chốt gồm thương mại điện tử, du lịch trực tuyến, truyền thông trực tuyến và vận tải trực tuyến. Bên cạnh đó, các dịch vụ tài chính số, đặc biệt là cho vay và thanh toán điện tử, cũng đang mở rộng nhanh chóng.
Thương mại điện tử tiếp tục dẫn dắt nền kinh tế số
Trong các lĩnh vực kinh tế số, thương mại điện tử vẫn giữ vai trò chủ lực khi đóng góp khoảng 2/3 tổng quy mô thị trường. Năm 2026, lĩnh vực này được dự báo đạt 32 tỷ USD, tăng 22% so với năm trước. Nếu duy trì tốc độ hiện tại, quy mô có thể tăng lên 61 tỷ USD vào năm 2030.
Một trong những yếu tố thúc đẩy thị trường là việc các nền tảng thương mại điện tử ngày càng ứng dụng AI vào hoạt động kinh doanh. Công nghệ này hỗ trợ cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm, cải thiện khả năng tiếp cận khách hàng và nâng cao tỷ lệ chuyển đổi. Ở phía người bán, các công cụ AI cũng giúp tự động hóa một số công đoạn, chẳng hạn đăng tải và quản lý thông tin sản phẩm, qua đó giảm khối lượng công việc vận hành.
Du lịch trực tuyến cũng duy trì mức tăng trưởng đáng kể. Với GMV dự kiến đạt 5 tỷ USD trong năm 2026, tăng 15% so với cùng kỳ, Việt Nam cùng Malaysia thuộc nhóm thị trường có tốc độ mở rộng nhanh nhất Đông Nam Á.
Một thay đổi đáng chú ý trong hành vi du lịch là sự gia tăng vai trò của các công cụ AI tạo sinh (GenAI). Theo báo cáo, trên phạm vi Đông Nam Á, những nền tảng GenAI chuyên biệt đã vượt mạng xã hội để trở thành kênh phổ biến thứ hai mà người dùng lựa chọn khi bắt đầu tìm hiểu và lên kế hoạch cho chuyến đi. AI ngày càng được sử dụng để khám phá địa điểm, tham khảo trải nghiệm và xây dựng lịch trình phù hợp.
Ở những lĩnh vực khác, truyền thông trực tuyến dự kiến đạt 7 tỷ USD GMV, tăng 17% so với năm 2025. Nhóm dịch vụ gọi xe công nghệ và giao đồ ăn cũng tăng trưởng 17%, đạt quy mô 6 tỷ USD. Sự tham gia ngày càng mạnh của các doanh nghiệp vận tải điện đang góp phần tạo thêm động lực cạnh tranh cho thị trường này.
Việt Nam đứng đầu khu vực về mức độ sử dụng AI thường xuyên
Không chỉ tăng trưởng về quy mô kinh tế số, Việt Nam còn nổi bật về tốc độ phổ cập AI trong đời sống và công việc. Báo cáo e-Conomy SEA 2026 cho biết, thị trường trong nước hiện có khoảng 45 triệu người sử dụng GenAI, tương đương 65% lực lượng lao động, với tổng cộng 31 tỷ lượt truy vấn AI mỗi năm.
Đáng chú ý, Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về tần suất sử dụng GenAI hàng ngày. Cứ 5 người dùng thì có khoảng 2 người tương tác với công nghệ này mỗi ngày. Trung bình, mỗi người đang tiếp cận ít nhất 5 công cụ AI khác nhau, cho thấy AI đã vượt khỏi phạm vi thử nghiệm ban đầu để trở thành một phần trong thói quen sử dụng công nghệ.
Xu hướng này cũng đang tác động trực tiếp đến hoạt động thương mại. Khoảng 44% hành trình tiêu dùng tại Việt Nam hiện bắt đầu từ AI, phản ánh sự thay đổi trong cách người dùng tìm kiếm thông tin, khám phá sản phẩm và đưa ra quyết định mua sắm.
Mức độ sẵn sàng tiếp nhận AI tự chủ (Agentic AI) cũng khá cao. Theo khảo sát được đề cập trong báo cáo, 4/5 người dùng sẵn sàng giao phó hoạt động mua sắm cho các tác nhân AI. Đây là tín hiệu cho thấy vai trò của AI trong thương mại có thể mở rộng từ hỗ trợ tìm kiếm, tư vấn sang thực hiện các tác vụ thay mặt người dùng.
Một đặc điểm đáng chú ý khác là yếu tố ngôn ngữ bản địa. Tiếng Việt chiếm khoảng 80% tổng số cuộc hội thoại AI tại Việt Nam, cao nhất trong nhóm sáu nền kinh tế lớn Đông Nam Á (SEA-6).
Việc người dùng ưu tiên giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ khiến lượng dữ liệu xử lý (token) trong mỗi tương tác có xu hướng cao hơn. Điều này đồng thời đặt ra yêu cầu phát triển những mô hình AI được tinh chỉnh phù hợp với ngôn ngữ, ngữ cảnh và đặc điểm sử dụng của thị trường Việt Nam.
Theo ông, quy mô kinh tế số dự kiến đạt 49 tỷ USD cùng vị trí dẫn đầu khu vực về tần suất sử dụng AI hàng ngày cho thấy khả năng thích ứng nhanh của người Việt trước các xu hướng công nghệ mới. Đặc biệt, khi AI ngày càng tham gia sâu vào hành trình tiêu dùng và người dùng sẵn sàng giao phó nhiều tác vụ cho các tác nhân thông minh, công nghệ này có thể trở thành động lực tạo ra những thay đổi đáng kể cho hoạt động kinh tế.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Andrea Campagnoli, Đối tác Điều hành tại Bain & Company Việt Nam, cho rằng Việt Nam đang sở hữu nền tảng thuận lợi để phát triển AI, nhờ mức độ phổ cập cao, khung pháp lý chuyên biệt và Quỹ Phát triển AI Quốc gia.
Tuy nhiên, thách thức tiếp theo không còn nằm ở việc triển khai công nghệ đơn thuần mà là khả năng chuyển hóa AI thành hiệu quả kinh doanh cụ thể. Theo ông, những doanh nghiệp chủ động thiết kế lại quy trình vận hành xoay quanh AI, thay vì chỉ bổ sung một số công cụ vào hệ thống hiện có, sẽ có nhiều cơ hội tạo dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Cho vay số tăng trưởng 34%, thanh toán không tiền mặt tiếp tục bứt phá
Dịch vụ tài chính số là một trong những điểm sáng đáng chú ý của nền kinh tế số Việt Nam trong năm 2026. Đặc biệt, cho vay số đang trở thành phân khúc tăng trưởng nhanh nhất tại Việt Nam và toàn Đông Nam Á.
Theo báo cáo, dư nợ cho vay số tại Việt Nam đạt khoảng 14 tỷ USD, tăng 34% so với năm trước. Kết quả này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các giải pháp tiếp cận tín dụng trên nền tảng số, đồng thời cho thấy tiềm năng mở rộng của các mô hình tài chính ứng dụng công nghệ.
Trong khi đó, thanh toán số ghi nhận tổng giá trị giao dịch (GTV) khoảng 197 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ. Quy mô này được dự báo tiếp tục mở rộng và có thể đạt 302 tỷ USD vào năm 2030.
Một trong những yếu tố hỗ trợ tăng trưởng là sự gia tăng của các giao dịch không dùng tiền mặt. Riêng trong những tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch thuộc nhóm này tăng 38%, góp phần thúc đẩy hệ sinh thái thanh toán điện tử phát triển.
Dòng vốn đầu tư hướng đến hạ tầng và hiệu quả dài hạn
Bên cạnh sự mở rộng của các dịch vụ số, thị trường đầu tư công nghệ tại Việt Nam cũng đang trải qua quá trình điều chỉnh về chiến lược phân bổ vốn.
Theo nhận định trong báo cáo, dù tổng giá trị các thương vụ đầu tư có dấu hiệu chững lại do tâm lý thận trọng của giới đầu tư toàn cầu, dòng vốn tư nhân đang được định hướng vào những lĩnh vực có nền tảng kinh doanh và khả năng sinh lời bền vững hơn.
Thay vì ưu tiên các mô hình tăng trưởng người dùng bằng mọi giá, nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến hiệu quả hoạt động, năng lực tạo doanh thu và giá trị dài hạn của doanh nghiệp. Các lĩnh vực hạ tầng trọng yếu như trung tâm dữ liệu, bán dẫn và những ngành công nghệ mới nổi đang nhận được sự chú ý lớn hơn.
Nhìn tổng thể, những số liệu từ e-Conomy SEA 2026 cho thấy nền kinh tế số Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Thương mại điện tử và các dịch vụ trực tuyến tiếp tục mở rộng quy mô, trong khi AI dần trở thành một lớp công nghệ có khả năng thay đổi cách người dùng tương tác, tiêu dùng và làm việc.
Vấn đề quan trọng trong giai đoạn tiếp theo sẽ là khả năng chuyển hóa mức độ phổ cập công nghệ thành năng suất, doanh thu và giá trị kinh tế thực chất. Đây cũng là yếu tố quyết định liệu lợi thế về tốc độ tiếp nhận AI có thể trở thành động lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp Việt Nam hay không.