Làm phim chuyển thể - xu hướng đâu phải cứ muốn là làm!

    xu hướng làm phim chuyển thể techtimes

    Thất bại của những bộ phim chuyển thể gần đây là minh chứng cho thấy việc đưa các tác phẩm văn học lên màn ảnh không phải là điều dễ dàng. Thậm chí, xu hướng làm phim chuyển thể giống như một con dao hai lưỡi. Và nếu nhà làm phim không đủ tâm và tầm thì có thể bị “đứt tay” bất cứ lúc nào.

     

    Thực tế, xu hướng làm phim chuyển thể đã có từ rất lâu, từ Tây sang Đông có hàng trăm bộ phim chuyển thể nổi tiếng như Forrest Gump, Phù Thuỷ Xứ OzHarry Potter, Chúa Tể Của Những Chiếc Nhẫn… Ngay cả bộ phim Tây Du Ký huyền thoại cũng được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Ngô Thừa Ân. Đối với điện ảnh Việt, xu hướng làm phim chuyển thể bắt đầu được chú ý nhiều hơn trong những năm qua nhờ những bộ phim được chuyển thể từ những tác phẩm văn học nổi tiếng khá thành công như Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh, Cô Gái Đến Từ Hôm Qua, Mắt Biếc

    Thế nhưng, những bộ phim gần đây như Trạng Quỳnh, Kiều@ (lấy cảm hứng từ Truyện Kiều nhưng đặt trong bối cảnh hiện đại), Cậu Vàng (phóng tác từ các tác phẩm của nhà văn Nam Cao), Kiều (phóng tác từ Truyện Kiều)… khiến khán giả ngày càng quay lưng với những bộ phim chuyển thể này, đồng thời nghi ngại về chất lượng của những bộ phim chuyển thể khác trong tương lai. 

     

     

    Vì sao lại có xu hướng làm phim chuyển thể?

    xu hướng làm phim chuyển thể techtimes

    Ngay từ khi loại hình nghệ thuật thứ bảy ra đời, các nhà làm phim đã luôn cố đưa những câu chuyện trong trang sách lên màn ảnh. Nhiều tác phẩm truyện, tiểu thuyết, thơ ca… là nguồn ý tưởng phong phú và đồ sộ, mang trên mình bề dày lịch sử và được nhiều người say mê. Sức hấp dẫn, sự thành công của những tác phẩm văn học này đã khiến các nhà làm phim dùng điện ảnh để kể lại câu chuyện, thu hút được sự chú ý của nhiều khán giả hơn – mà phần lớn là người hâm mộ của tác phẩm gốc. Như vậy, từ bước đầu, các nhà sản xuất đã tạo dựng được thương hiệu cho bộ phim của mình mà không cần phải tốn quá nhiều công sức như những bộ phim với kịch bản gốc.

     

    Bên cạnh thương hiệu, cốt truyện là lý do thứ hai thôi thúc các nhà làm phim đưa một tác phẩm văn học lên màn ảnh. Có được cốt truyện hấp dẫn sẵn, họ sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian khi không cần phải mài mò đi tìm ý tưởng. Toàn bộ tác phẩm văn học đó sẽ là “mảnh đất màu mỡ” để họ khai phá, thoả sức thể hiện khả năng sáng tạo, phóng tác của mình.

    Thế nhưng, có một thực tế đáng buồn trong nền điện ảnh thế giới lẫn ở Việt Nam những năm gần đây chính là tình trạng thiếu ý tưởng kịch bản trầm trọng, dẫn đến xu hướng làm phim chuyển thể ngày càng phát triển mạnh mẽ. Đó chính là lý do các cuộc thi tìm kiếm tài năng biên kịch được quảng bá nhiều hơn để “săn” được kịch bản gốc đủ hay để thuyết phục được các nhà đầu tư. Trong khi đó, những bộ phim với kịch bản gốc rất ít. Đa số các phim nghệ thuật đều sở hữu kịch bản gốc nhưng lại kén người xem và không tiếp cận được nhiều khán giả đại chúng hoặc được ra rạp, quảng bá ở Việt Nam.

    Lý do nhiều bộ phim chuyển thể thất bại

    xu hướng làm phim chuyển thể phim kiều techtimes

    Kịch bản là yếu tố đầu tiên khiến phim Việt nói chung và các phim Việt chuyển thể nói riêng thất bại. Không chỉ bởi sự non yếu trong việc chuyển thể và thêm thắt các yếu tố sao cho phù hợp, mà còn bởi các biên kịch, đạo diễn chưa thật sự hiểu rõ giá trị, ý nghĩa của tác phẩm gốc.

    Thiếu liên kết với khán giả cũng là một trong những nguyên nhân khiến việc chuyển thể thất bại. Nhiều nhà làm phim không đặt mình vào vị trí của khán giả, không hiểu rõ khán giả thật sự muốn xem gì và làm phim dưới góc nhìn chủ quan hoặc chỉ đơn thuần với mục đích thương mại.

    Một lý do khác chính là cái tôi nghệ thuật quá lớn và tính cá nhân quá cao. Sáng tạo là điều cần thiết và đáng hoan nghênh trong kịch bản chuyển thể. Tuy nhiên, phóng tác quá đà và bóp méo những giá trị cốt lõi của tác phẩm gốc là điều khiến nhiều khán giả quay lưng, thậm chí là ném đá, tẩy chay dữ dội.

    Không ít đạo diễn, nhà làm phim cho rằng khán giả hiện nay có tâm lý quá bảo thủ. Tuy vậy, việc khán giả khó tính hay có ác cảm với những bộ phim chuyển thể là điều dễ hiểu. Bởi trong tâm trí họ đã có những suy nghĩ, cảm nhận mặc định dành cho cái hay của tác phẩm gốc. Bên cạnh đó, chất lượng đi xuống của những bộ phim Việt gần đây khiến một bộ phận không nhỏ khán giả mất niềm tin. Trong khi đó, sự hấp dẫn, phong phú của những series truyền hình, những bộ phim với kịch bản gốc sáng tạo trên các nền tảng  chiếu phim trực tuyến như Netflix, Hulu, Amazon hay Disney+ càng khiến cho “gu” của khán giả ngày nay trở nên khó tính. Họ đòi hỏi nhiều hơn ở một bộ phim, không chỉ là âm thanh hay, hình ảnh mãn nhãn, diễn xuất xuất sắc, mà còn là cốt truyện sáng tạo, có chút gì đó độc đáo, thậm chí là thách thức khả năng phân tích, diễn giải của khán giả.

    Phương Tây cũng có những bộ phim chuyển thể dở tệ

    Quá nhiều bộ phim Việt thảm hoạ khiến chúng ta nghĩ rằng chỉ có ở Việt Nam mới có những tác phẩm chuyển thể thất bại. Nhưng thực tế, điện ảnh phương Tây cũng không thiếu những bộ phim chuyển thể dở tệ như Eragon (2006), Beastly (2011, The Host (2013), Beautiful Creatures (2013)…

    Thậm chí đế chế Disney cũng có những bộ phim chuyển thể thất bại ê chề như Around The World in 80 Days (Vòng Quanh Thế Giới Trong 80 Ngày – 2004), John Carter (2012), A Wrinkle in Time (Nếp Gấp Thời Gian – 2018)…

    xu hướng làm phim chuyển thể phương tây techtimes

    Chất lượng của những phim chuyển thể gần đây giảm đi rất nhiều so với với những tác phẩm chuyển thể ở thập kỷ trước. Les Misérable (Những Người Cùng Khổ), loạt phim Harry Potter, Lord of the Rings (Chúa Tể Của Những Chiếc Nhẫn), Biên Niên Sử Narnia… là những series huyền thoại, đi sâu vào ký ức của nhiều khán giả và trở thành những tượng đài trong nền điện ảnh.

    Trong khi đó, Death Note (Cuốn Sổ Tử Thần), Ghost in the Shell (Vỏ Bọc Ma) phiên bản Mỹ hay loạt phim Fantastic Beasts (Sinh Vật Huyền Bí Và Nơi Tìm Ra Chúng) lại gây ra nhiều tranh cãi, không chỉ riêng về vấn đề giữ nguyên giá trị cốt lõi của tác phẩm gốc, mà còn về vấn đề văn hoá, sắc tộc trong việc lựa chọn diễn viên.

    Kết luận

    Phim chuyển thể từ những tác phẩm văn học Việt hay phương Tây đều không phải là bài toán dễ. Rõ ràng, những bộ phim chuyển thể dở tệ của Hollywood là minh chứng cho thấy công nghệ, kỹ xảo hay CGI không phải là yếu tố chính quyết định nên thành công của một bộ phim. Văn học vẫn là nguồn ý tưởng dồi dào để các nhà làm phim khai thác. Vấn đề còn lại chính là tài năng, tâm huyết trong việc xây dựng kịch bản cũng như khả năng thấu hiểu, tương tác  với khán giả để biết họ cần gì, và để sự sáng tạo, phóng tác của mình không bị khước từ.