Tại APCER & Hotspot 2025, Đài Loan khẳng định vai trò tiên phong trong hành trình net-zero, chia sẻ lộ trình kinh tế tuần hoàn và bài học hợp tác khu vực mang nhiều giá trị thực tiễn cho Việt Nam.
Trong bối cảnh mưa lớn nhấn chìm Đài Bắc với lượng mưa 500mm, phiên khai mạc APCER & Hotspot 2025 tại Taipei New Horizon đã trở thành tâm điểm chú ý của khu vực châu Á-Thái Bình Dương (APAC), khẳng định vai trò tiên phong của Đài Loan trong hành trình chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn.
Với chủ đề “Dẫn Đắt Hợp Tác Tuần Hoàn – Leading Circular Collaboration”, sự kiện quy tụ hơn 200 doanh nghiệp, chuyên gia từ Nhật Bản, Ấn Độ, Anh, Hà Lan, và các đại diện trẻ đầy cảm hứng, cùng thảo luận về lộ trình bền vững hướng tới mục tiêu net-zero vào năm 2030.
Điểm nhấn của ngày khai mạc là bản nháp Lộ trình Kinh tế Tuần Hoàn Đài Loan, được Bộ trưởng Môi trường Peng Chi-Ming công bố, với tham vọng giảm 28% (±2) phát thải so với năm 2005 và tăng tỷ lệ tuần hoàn tài nguyên lên 2,5 lần. Những bài học từ Đài Loan, kết hợp với kinh nghiệm quốc tế, không chỉ vẽ nên bức tranh tương lai xanh mà còn mang lại gợi ý thiết thực cho Việt Nam trong nỗ lực xây dựng nền kinh tế bền vững.
Khai Mạc Dưới “Cơn Mưa Tình Bạn”: Tầm Nhìn Hợp Tác Khu Vực
Phiên khai mạc và chào mừng bắt đầu lúc 8:00 sáng ngày 22/10/2025 tại Taipei New Horizon – Đài Bắc, với không khí sôi nổi bất chấp thời tiết khắc nghiệt. Bộ trưởng Peng Chi-Ming, trong bài phát biểu khai mạc, đã ví cơn mưa lớn là “mưa tình bạn” – biểu tượng cho sự thịnh vượng và hợp tác giữa các quốc gia tham dự. Với hơn 70% đại biểu đến từ châu Á-Thái Bình Dương, chủ yếu là doanh nghiệp trong độ tuổi 36-64, APCER & Hotspot 2025 không chỉ là diễn đàn chính sách mà còn là nền tảng kết nối thực tiễn, từ doanh nghiệp công nghệ cao như TSMC đến các sáng kiến cộng đồng như Emmaya Village. Được tổ chức đồng thời tại Eslite Hotel và North Tobacco Factory, sự kiện sử dụng tiếng Anh với phiên dịch Anh-Trung, đảm bảo tiếp cận đa dạng khán giả quốc tế.
Bản nháp Lộ trình Kinh tế Tuần Hoàn được giới thiệu ngay trong phiên họp toàn thể đầu tiên (9:30), đánh dấu bước tiến lớn của Đài Loan trong việc chuyển từ mô hình quản lý chất thải sang hệ thống tuần hoàn toàn diện – từ thiết kế sản phẩm, sản xuất, tiêu dùng, đến tái sử dụng.
Bộ trưởng Peng nhấn mạnh: “Kinh tế tuần hoàn không chỉ là tái chế, mà là tái định hình cách chúng ta sống và làm việc.” Lời kêu gọi phản hồi quốc tế thông qua QR code và ứng dụng không chỉ thể hiện tính minh bạch mà còn mời gọi các quốc gia như Việt Nam đóng góp ý kiến, điều chỉnh lộ trình phù hợp với bối cảnh khu vực đa dạng về văn hóa và kinh tế.
Số liệu từ sự kiện cho thấy tham vọng của Đài Loan: đạt net-zero vào năm 2030 với mức giảm phát thải 28% (±2) so với năm 2005, đồng thời tăng tỷ lệ tuần hoàn tài nguyên lên 2,5 lần. Kết quả kinh tế cũng ấn tượng: kinh tế tuần hoàn đóng góp 512 tỷ TWD giá trị gia tăng và tạo ra 380.000 việc làm xanh. Đây là minh chứng rằng bền vững không chỉ là trách nhiệm môi trường mà còn là cơ hội kinh tế lớn.
Đối Thoại Quốc Tế: Bài Học Từ Nhật Bản, Ấn Độ và Hà Lan
Phiên thảo luận “Circular Economy Roadmaps”, do Mike Van der Vijver điều phối, là tâm điểm của buổi sáng, mang đến góc nhìn đa chiều từ các quốc gia hàng đầu. GS Shinsuke Murakami từ Nhật Bản chia sẻ về Kế hoạch Xã hội Chu kỳ Vật chất Âm thanh, tập trung vào tái sử dụng tài nguyên trong sản xuất công nghiệp, với các mô hình symbiosis tương tự TSMC tại Đài Loan. Nhật Bản, với nền kinh tế công nghệ cao, đã đạt được tỷ lệ tái chế cao trong các ngành như điện tử và thép, trở thành hình mẫu cho các quốc gia châu Á khác.
Trong khi đó, Shalini Bhalla từ Ấn Độ làm nổi bật thách thức của một quốc gia đông dân, nơi hệ thống EPR (Trách nhiệm Mở rộng của Nhà sản xuất) xử lý tới 160.000 tấn chất thải mỗi ngày, đặc biệt là nhựa và chất thải điện tử. Ấn Độ đang tập trung vào quản lý chất thải quy mô lớn, kết hợp công nghệ và lao động thủ công, tạo ra hàng triệu việc làm trong ngành tái chế. Stephanie Downes từ WRAP (Anh) đề xuất hợp tác khu vực, đặc biệt trong tái chế pin mặt trời – một vấn đề cấp bách tại Đài Loan, nơi 121.000 tấm pin bị hỏng do bão lũ gần đây. Đề xuất này mở ra cơ hội cho các quốc gia như Việt Nam, vốn đang phát triển mạnh ngành năng lượng tái tạo, tham gia vào chuỗi tái chế toàn cầu.
So sánh giữa các quốc gia cho thấy sự đa dạng trong cách tiếp cận: Đài Loan và Nhật Bản tập trung vào công nghệ cao và symbiosis công nghiệp, trong khi Ấn Độ ưu tiên giải pháp quy mô lớn phù hợp với đô thị hóa nhanh. Hà Lan, với mô hình “X-curve” do Freek van Eijk trình bày trong phiên “Circular Governance Structures”, nhấn mạnh chuyển đổi từ hệ thống tuyến tính sang tuần hoàn thông qua quản trị đa cấp – từ doanh nghiệp, chính phủ, đến hợp tác quốc tế. Những kinh nghiệm này là bài học quý giá cho Việt Nam, nơi ngành nhựa và dệt may đang đối mặt với áp lực từ ô nhiễm và yêu cầu EPR từ các thị trường xuất khẩu như EU.
Thực Tiễn Từ Đài Loan: TSMC, Everlight Chemical và Emmaya Village
Đài Loan không chỉ dẫn đầu về chính sách mà còn về thực tiễn. Trong phiên “Inspirations from Site Visits”, các đại biểu được nghe chia sẻ từ các tuyến thăm quan thực địa vào ngày 21/10/2025, để tận mắt xem cách kinh tế tuần hoàn được triển khai tại địa phương. Nhà máy TSMC, gã khổng lồ công nghệ, nổi bật với mô hình symbiosis công nghiệp đạt gần zero-waste, tái sử dụng nước và vật liệu trong sản xuất chip. Thành tựu này không chỉ giảm tác động môi trường mà còn tối ưu hóa chi phí, tạo hình mẫu cho các ngành công nghệ cao tại Việt Nam, như sản xuất điện tử ở Bắc Ninh hay Bình Dương.
Everlight Chemical, một diễn giả trong phiên quản trị, chia sẻ cách giảm 98% phát thải amoniac, tiết kiệm 5,7 triệu USD mỗi năm thông qua đổi mới quy trình sản xuất. Câu chuyện của họ minh chứng rằng kinh tế tuần hoàn không chỉ bền vững mà còn mang lại lợi nhuận đáng kể. Trong khi đó, Emmaya Village, một sáng kiến cộng đồng, tích hợp người cao tuổi vào chuỗi thu gom chai nhựa, tạo việc làm và thúc đẩy ý thức môi trường. Những mô hình này cho thấy kinh tế tuần hoàn có thể linh hoạt áp dụng ở cả cấp doanh nghiệp lớn và cộng đồng nhỏ, mang lại bài học cho Việt Nam trong việc kết hợp công nghệ và lao động địa phương.
Giáo Dục Và Thế Hệ Trẻ: Hạt Giống Tuần Hoàn
Một điểm nhấn cảm xúc của phiên khai mạc là phần phát biểu của học sinh tiểu học và THPT về “trách nhiệm thế hệ” và “hạt giống tuần hoàn”. Những câu nói như “chúng tôi là hạt giống cho tương lai xanh” không chỉ truyền cảm hứng mà còn nhấn mạnh vai trò giáo dục trong việc xây dựng nhận thức về kinh tế tuần hoàn. Các ghi chú từ học sinh được sử dụng làm chủ đề trò chuyện trong giờ nghỉ trà, tạo không gian đối thoại gần gũi giữa các thế hệ.
Phần Q&A qua Slido ghi nhận từ khóa “education” được nhắc đến nhiều, phản ánh nhu cầu đưa kinh tế tuần hoàn vào chương trình học. Đối với Việt Nam, đây là cơ hội để tích hợp các chủ đề như tái chế, tái sử dụng vào giáo dục phổ thông, đặc biệt khi ngành nhựa và dệt may đang cần thế hệ lao động trẻ có ý thức bền vững. Các sáng kiến như Emmaya Village cũng có thể truyền cảm hứng cho các chương trình cộng đồng tại Việt Nam, nơi người trẻ và người cao tuổi cùng tham gia vào chuỗi tuần hoàn.
Bài Học Cho Việt Nam: Từ EPR Đến Hợp Tác Khu Vực
Việt Nam, với tốc độ đô thị hóa nhanh và ngành dệt may, điện tử phát triển mạnh, có thể học hỏi nhiều từ APCER & Hotspot 2025. Hệ thống EPR, như cách Ấn Độ triển khai, là một hướng đi khả thi để quản lý chất thải nhựa – một thách thức lớn tại Việt Nam, nơi hàng triệu tấn nhựa thải ra mỗi năm. Mô hình symbiosis công nghiệp của TSMC có thể áp dụng cho các khu công nghiệp tại Việt Nam, như ở Đồng Nai hay Hải Phòng, để tối ưu hóa tài nguyên và giảm phát thải. Hơn nữa, đề xuất hợp tác với WRAP về tái chế pin mặt trời là cơ hội để Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo toàn cầu, đặc biệt khi ngành này đang bùng nổ.
Về chính sách, lời kêu gọi phản hồi quốc tế của Đài Loan cho thấy tầm quan trọng của đối thoại khu vực. Việt Nam có thể tham gia các liên minh như WRAP hoặc học hỏi mô hình “X-curve” của Hà Lan để xây dựng lộ trình kinh tế tuần hoàn riêng, tập trung vào các ngành chủ lực như dệt may (tái sử dụng vải), nhựa (vật liệu sinh học), và nông nghiệp (tái chế phụ phẩm). Việc đưa kinh tế tuần hoàn vào giáo dục, như cách Đài Loan làm với học sinh, cũng là một chiến lược dài hạn để xây dựng thế hệ lao động có ý thức bền vững.
APCER & Hotspot 2025: Đài Loan – Ngọn Cờ Đầu Cho Tương Lai Xanh
Phiên khai mạc APCER & Hotspot 2025 không chỉ là một diễn đàn mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về vai trò của Đài Loan trong kinh tế tuần hoàn. Từ bản nháp Lộ trình Net-Zero 2030 đến các sáng kiến thực tiễn như TSMC, Everlight Chemical, và Emmaya Village, Đài Loan đã chứng minh rằng bền vững có thể song hành với tăng trưởng kinh tế. Với 512 tỷ TWD giá trị gia tăng và 380.000 việc làm xanh, kinh tế tuần hoàn không chỉ là xu hướng mà là tương lai tất yếu.
Đối với Việt Nam, APCER & Hotspot 2025 mang đến nguồn cảm hứng và bài học cụ thể: từ xây dựng hệ thống EPR, học hỏi mô hình symbiosis công nghiệp, đến đầu tư vào giáo dục bền vững. Khi ngày thứ hai của sự kiện (23/10) hứa hẹn sự xuất hiện của Tổng thống Lai Ching-te, thông điệp từ Đài Bắc càng rõ ràng hơn: kinh tế tuần hoàn là hành trình chung, và Việt Nam có thể trở thành một phần của nó thông qua hợp tác và đổi mới. Dưới cơn “mưa tình bạn”, APCER & Hotspot 2025 đã gieo những hạt giống hy vọng cho một châu Á-Thái Bình Dương xanh hơn, và Việt Nam hoàn toàn có thể góp phần làm chúng nở hoa.