Video về Tom Cruise chỉ là một trong những thành quả của công nghệ Deepfake, đây là một bước đột phát về mặt AI và cả mối lo về đạo đức.
Đầu năm nay, người dùng Internet bắt đầu thấy nhiều video sử dụng công nghệ Deepfake với sự xuất hiện của nam tài tử Tom Cruise trên TikTok.
Tất cả 10 video được đăng tải lên TikTok xuyên suốt từ tháng 2 đến tháng 6 đều là sản phẩm của AI, cụ thể ở đây là công nghệ Deepfake.
Deepfake là gì?
Deepfake là một từ ghép giữa “deep learning” và “fake”. Công nghệ này cho phép máy tính thu nhập dữ liệu khuôn mặt, giọng nói, biểu cảm của bất kỳ ai thông qua các hình ảnh được đưa vào hệ thống. Sau một thời gian dài “học tập”, trí tuệ nhân tạo có thể tái tạo được hình ảnh của nhân vật, ở đây là Tom Cruise với độ chính xác cao. Điều đáng nói ở đây là càng “học” được nhiều từ dữ liệu đầu vào, hình ảnh, âm thanh tạo ra bởi Deepfake lại càng gần với thực tế.
Quay trở lại với những video trên TikTok, đây là sản phẩm của 2 cá nhân bao gồm: Chris Umé – một chuyên gia hiệu ứng, cùng với đó là sự hỗ trợ của diễn viên Miles Fisher – người đóng vai Tom Cruise trong loạt video.
Từ video tạo trending cho đến công ty AI với sản phẩm thương mại
Những video deepfake về Tom Cruise đã thu hút được hàng triệu lượt xem trên TikTok và nó đã đưa Chris Umé đến quyết định hợp tác với một số cá nhân khác và thành lập nên Metaphysic với mục tiêu ứng dụng công nghệ Deepfake vào các sản phẩm truyền thông đa phương tiện. Hiện tại Metaphysic đã thực hiện thành công một chiến dịch quảng cáo cho dao cạo râu Gillette khi tái tạo phiên bản trẻ hơn của cựu danh thủ bóng bầu dục Deion Sanders vào thời điểm anh này mới vào nghề năm 1989 và một chiến dịch khác cho Hiệp hội Bóng đá Bỉ khi sử dụng Deepfake để “hồi sinh” 2 nhân viên quản lý hiện đã qua đời.
Trên thực tế, Deepfake đã xuất hiện từ lâu nhưng bị liệt vào danh sách công nghệ nguy hiểm vì dễ bị lợi dụng cho các mục đích bất chính. Điển hình vào năm 2017, Deepfake đã được sử dụng để ghép mặt các ngôi sao nổi tiếng tại thời điểm bấy giờ vào những video có nội dung khiêu dâm. Các nhà lập pháp tại nhiều quốc gia cũng cho rằng, Deepfake có thể được sử dụng vào các hoạt động lừa đảo, kích động… và kêu gọi công chúng phải thật sự cảnh giác.
Việc sử dụng Deepfake để giả giọng nói, tái tạo hình ảnh của những nhân vật đã khuất rồi đem chúng phục vụ mục đích thương mại đã làm dấy lên nhiều lo ngại về mặt đạo đức. Không may thay, đây chính là điều mà Umé và các đồng sự đang thực hiện tại Metaphysic.
Deepfake – Liệu có đơn giản chỉ là cắt ghép?
Ở thời điểm hiện tại, việc tạo ra cho riêng mình một video Deepfake là tương đối dễ dàng. Bạn có thể tự làm ngay trên máy tính của mình thông qua các công cụ có sẵn trên Internet hoặc ứng dụng trên điện thoại thông minh. Nhưng chúng hầu như đều là những bản mẫu có sẵn, để tạo được một sản phẩm thương mại như Metaphysic thì lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Đơn cử như những video có sự góp mặt của Tom Cruise trên TikTok, Umé đã mất gần 2 tháng rưỡi để đào tạo AI thông qua ảnh chụp nam tài tử Hollywood. “Đó phải là hàng nghìn tấm ảnh với nhiều góc chung, biểu cảm và ánh sáng khác nhau. Phải làm sao cho máy tính hiểu được làn da của nhân vật và cách nó biến đổi theo biểu cảm và tương tác với ánh sáng môi trường, đó là một quá trình thực sự kỳ công. Nhưng kết quả trả về là một khuôn mặt giống Tom Cruise đến bất ngờ” – Umé chia sẻ với CNN Business.
Đào tạo mô hình AI xong, Umé sẽ tiếp tục quay video những video gốc với Miles Fisher là người “thủ vai” Tom Cruise. Sau khi có tất cả những dữ liệu thô trên, Chris Umé sẽ mất thâm 2-3 ngày để “gắn” khuôn mặt và giọng nói của Tom vào Miles, cùng với đó là giọng nói. Sau đó mất thêm 24 giờ nữa để tối ưu chất lượng video, sao cho giống thật nhất có thể.
Anh này rất lạc quan về ứng dụng của công nghệ Deepfake trong việc thay đổi diện mạo của diễn viên trong các tác phẩm điện ảnh. Thay vì sử dụng hoá trang thủ công hay công nghệ kỹ xảo, việc đòi hỏi phải can thiệp đến từ khung hình.
Deepfake – Thành tựu công nghệ hay mối lo về chuẩn mực đạo đức
Vì là một công nghệ mới nên vẫn chưa hề có bất kỳ qui định hay điều luật nào để quản lý việc sản xuất, công khai và tiêu thụ các nội dung Deepfake. Đồng thời, cũng không có bất kỳ dấu hiệu nào hay thông báo nào được gửi đến người dùng khi nọ truy cập vào một nội dung được tạo ra bởi công nghệ trên Internet. Những cá nhân bị sử dụng hình ảnh cũng không thể làm gì hơn khi hình ảnh của mình bị sử dụng.
Nick Diakopoulos, phó giáo sư về truyền thông và khoa học máy tính tại Đại học Northwestern, cho rằng: “Những lo ngại về đạo đức cũng như đánh cắp danh tính thông qua Deepfake đang đặt ra rất nhiều câu hỏi hóc cho các nhà lập pháp. Sẽ rất khó khăn để vạch ra một lằn ranh đỏ giữa việc sử dụng hình ảnh của một người cho mục đích tốt đẹp và ngược lại. Việc quản lý Deepfake cũng sẽ phức tạp và rối rắm y như cái cách mà nó vận hành”.
Umé, nhà đồng sáng lập của Metaphysic cũng nhấn mạnh rằng công ty đang hết sức thận trọng trong việc ứng dụng Deepfake và danh tính của người khác trong việc sản xuất và phát hành các sản phẩm truyền thông thương mại. Umé cùng các đồng sự cũng phải làm việc với các bên đối tác để chắc chắn rằng họ có quyền sử dụng và truyền bá hình ảnh nhân vật xuất hiện trong video Deepfake do Metaphysic sản xuất.
Đồng sáng lập của Metaphysic cũng cho biết anh chưa nhận được bất kỳ phản hồi tiêu cực nào từ phía Tom Cruise về những video mà anh này đăng tải trên TikTok, đồng thời nội dung của những sản phẩm ứng dụng công nghệ Deepfake kể trên cũng không vi phạm “Quy tắc cộng đồng” của nền tảng này. “Nếu có bất kỳ người nổi tiếng nào cảm thấy khó chịu và bị xúc phạm bởi những video kể trên, tôi sẽ là người đầu tiên gỡ nó xuống. Nhưng chúng khá là hài hước và có vẻ như mọi người khá thích ý tưởng được thấy thần tượng của mình làm những trò ‘vui vẻ’ trên TikTok” – Umé chia sẻ.