Kết quả ba nghiên cứu của AIP Foundation và ACST cho thấy hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) không chỉ được người dùng ủng hộ mà còn có tiềm năng giảm đáng kể số vụ tai nạn, thương vong liên quan đến xe mô tô.
Tổ chức AIP Foundation phối hợp cùng Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng (ACST) vừa công bố kết quả ba nghiên cứu về hệ thống chống bó cứng phanh dành cho xe mô tô (M-ABS) tại Hội thảo Kỹ thuật chia sẻ kết quả nghiên cứu. Sự kiện là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà nghiên cứu, trường đại học, tổ chức quốc tế và các bên liên quan cùng trao đổi về cơ sở khoa học phục vụ việc nâng cao an toàn giao thông tại Việt Nam.
Theo các đơn vị thực hiện, xe mô tô và xe gắn máy vẫn là phương tiện di chuyển phổ biến nhất tại Việt Nam với khoảng 79 triệu phương tiện đăng ký. Đây cũng là nhóm phương tiện liên quan đến phần lớn các vụ tai nạn giao thông đường bộ. Trong khi hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng nhiều quốc gia đánh giá là một trong những công nghệ giúp tăng cường an toàn, Việt Nam vẫn còn thiếu các nghiên cứu dựa trên dữ liệu thực tế trong nước để hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách.
Ba nghiên cứu được triển khai trong khuôn khổ dự án “Nghiên cứu và truyền thông nâng cao nhận thức về hệ thống chống bó cứng phanh dành cho xe mô tô (M-ABS)”, hướng đến việc xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học, đồng thời hỗ trợ các hoạt động truyền thông và đối thoại chính sách dựa trên bằng chứng.
Ở nghiên cứu đầu tiên, nhóm thực hiện phân tích 6.886 vụ tai nạn giao thông tại Việt Nam, trong đó hơn 5.300 vụ liên quan đến xe mô tô và xe gắn máy, nhằm đánh giá mức độ hỗ trợ của ABS trong các tình huống mất kiểm soát khi phanh. Kết quả mô phỏng theo nhiều kịch bản cho thấy nếu phương tiện được trang bị ABS, số vụ tai nạn, số người tử vong và bị thương có thể giảm khoảng 22–29%.
Nghiên cứu thứ hai tập trung khảo sát 1.247 người sử dụng xe mô tô tại Hà Nội và TP.HCM để tìm hiểu mức độ nhận biết cũng như quan điểm đối với công nghệ ABS. Kết quả cho thấy khoảng 85% người tham gia ưu tiên lựa chọn xe có trang bị hệ thống này và bày tỏ sự ủng hộ đối với việc mở rộng áp dụng trong tương lai.
Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra một số rào cản đáng chú ý. Không ít người vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguyên lý hoạt động của ABS, trong khi chi phí mua xe là yếu tố ảnh hưởng lớn đến quyết định lựa chọn. Nhóm nghiên cứu cho rằng nếu bài toán về khả năng chi trả được xem xét phù hợp, nhiều người dùng hơn sẽ có cơ hội tiếp cận công nghệ an toàn đã được kiểm chứng.
Từ các kết quả thu được, nhóm nghiên cứu nhận định Việt Nam đang có những điều kiện thuận lợi để mở rộng việc ứng dụng ABS trên xe mô tô. Tuy vậy, quá trình này cần được triển khai đồng bộ thông qua các chính sách dựa trên bằng chứng khoa học, hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức, tiếp tục bổ sung dữ liệu nghiên cứu cũng như xây dựng các chương trình phổ biến kiến thức phù hợp nhằm giúp người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của công nghệ.
Trong khi đó, nghiên cứu thứ ba do ACST thực hiện đã tiến hành phân tích sơ bộ hiệu quả kinh tế của việc áp dụng ABS. Theo các kịch bản được xây dựng, tỷ số lợi ích – chi phí (BCR) dao động trong khoảng từ 0,4 đến 1,1. ACST cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện quá trình đánh giá để có cái nhìn đầy đủ hơn về tác động kinh tế – xã hội của công nghệ này tại Việt Nam.
Ông Lê Văn Đạt, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng, nhận định đây là một trong những nghiên cứu toàn diện đầu tiên tại Việt Nam đánh giá hiệu quả của ABS trên cơ sở dữ liệu trong nước. Theo ông, việc kết hợp phân tích dữ liệu tai nạn với khảo sát nhận thức của người dân sẽ bổ sung thêm cơ sở khoa học phục vụ quá trình xây dựng chính sách cũng như các giải pháp cải thiện an toàn giao thông.
Ở góc độ đơn vị phối hợp thực hiện, ông Lê Tiên Phong, Giám đốc Quốc gia AIP Foundation tại Việt Nam, cho biết các chính sách an toàn giao thông chỉ phát huy hiệu quả khi được xây dựng dựa trên những bằng chứng khoa học đáng tin cậy. Ông đánh giá các nghiên cứu lần này cung cấp thêm dữ liệu thực tiễn từ Việt Nam, tạo nền tảng cho quá trình trao đổi giữa các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu và cộng đồng về vai trò của các công nghệ an toàn trong việc giảm thiểu thương vong do tai nạn giao thông.
Bên cạnh phần trình bày kết quả nghiên cứu, hội thảo còn giới thiệu màn trình diễn thực tế hệ thống chống bó cứng phanh ABS. Hoạt động này giúp các đại biểu quan sát trực tiếp khả năng hỗ trợ người điều khiển duy trì sự ổn định của xe và cải thiện khả năng điều hướng trong các tình huống phanh khẩn cấp.
Theo ban tổ chức, các kết quả nghiên cứu sẽ góp phần bổ sung nguồn dữ liệu khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, trao đổi chuyên môn và xây dựng chính sách về an toàn xe mô tô, xe gắn máy tại Việt Nam. Đồng thời, đây cũng là bước đi phù hợp với xu hướng quốc tế trong việc khuyến khích ứng dụng các công nghệ an toàn nhằm giảm số ca tử vong và thương tích do tai nạn giao thông đường bộ.