Vắc-xin (vaccine) là một trong những thành tựu vĩ đại của nền y học hiện đại. Con người đẩy lùi và thanh toán được nhiều dịch bệnh là nhờ vắc xin. Vắc xin có nhiều loại khác nhau, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về vắc xin bất hoạt qua bài viết dưới đây.
1. Vắc xin là gì?
Vaccine (vắc-xin) là chế phẩm sinh học có tính kháng nguyên, có nguồn gốc từ vi sinh vật (có thể toàn thân hoặc một phần hoặc có cấu trúc tương tự) dùng để tạo miễn dịch đặc hiệu chủ động, nhằm tăng sức đề kháng của cơ thể đối với một số tác nhân gây bệnh cụ thể.
Nguyên lý của việc sử dụng vắc xin là đưa vào cơ thể kháng nguyên có nguồn gốc từ vi sinh vật gây bệnh hoặc vi sinh vật có cấu trúc kháng nguyên giống vi sinh vật gây bệnh, đã được bào chế đảm bảo độ an toàn cần thiết, làm cho cơ thể tự tạo ra tình trạng miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh (nghĩa là gây miễn dịch chủ động nhân tạo).
Bốn loại vắc xin thường gặp là vaccine sống giảm độc lực, vắc-xin bất hoạt toàn thể, vaccine dưới đơn vị và vắc xin giải độc tố.
1.1 Vắc-xin bất hoạt (Inactivated vaccine) là gì?
Vaccine bất hoạt được sản xuất bằng cách nuôi cấy tác nhân, sau đó bất hoạt chúng bằng nhiệt và/hoặc hóa chất, hoặc chỉ tách lấy một phần cần thiết từ tác nhân (ví dụ như vỏ polysaccharide của phế cầu).
Vaccine bất hoạt bao gồm vắc xin bất hoạt toàn thể và vắc xin dưới đơn vị, và tùy từng phân loại có cả sự hiện diện của vắc xin giải độc tố.
1.2 Vắc xin bất hoạt toàn thể là gì?
Vaccine bất hoạt toàn thể được sản xuất bằng cách nuôi cấy tác nhân, sau đó bất hoạt chúng bằng nhiệt và/hoặc hóa chất.
Vaccine bất hoạt toàn thể không có tác nhân sống, do đó không thể nhân lên, và vì vậy trong một liều sử dụng phải cung cấp đủ lượng kháng nguyên cần thiết. Ưu điểm của loại vắc xin này là không thể gây bệnh trong bất kì trường hợp nào, kể cả trên người suy giảm miễn dịch.
Vaccine bất hoạt toàn thể luôn luôn cần sử dụng liều lặp lại, bởi chỉ dùng một liều sẽ không tạo được đủ đáp ứng miễn dịch cần thiết. Và vắc xin bất hoạt toàn thể đa số chỉ gây được miễn dịch dịch thể mà không gây được miễn dịch tế bào.
Các loại vắc xin bất hoạt toàn thể hiện có vắc xin ho gà, thương hàn, tả, dịch hạch, bại liệt, bệnh dại, cúm, viêm gan A.
Vaccine công nghệ bất hoạt Vero Cell là gì?
Vắc-xin Vero Cell do Công ty Sinopharm, Trung Quốc sản xuất là vắc xin phòng bệnh do vi rút SARS-CoV-2 (COVID-19) gây ra. Vắc xin Vero Cell được bào chế dưới dạng hỗn dịch tiêm, mỗi lọ chứa 01 liều vắc xin, mỗi liều (0,5 ml), thành phần của vắc xin này được bổ sung hydroxit nhôm để tăng cường phản ứng của hệ thống miễn dịch. Là vắc xin phòng COVID-19 đầu tiên sử dụng công nghệ bất hoạt.
Vắc xin được bảo quản ở nhiệt độ 2 – 8oC và không để đông băng vắc xin; hạn sử dụng 2 năm, tránh tiếp xúc trực tiếp dưới ánh sáng mặt trời. Chỉ định tiêm phòng cho người từ 18 tuổi trở lên, lịch tiêm gồm 2 mũi, mũi 2 cách mũi 1 từ 3 – 4 tuần; Liều lượng, đường tiêm: 0,5ml, tiêm bắp. Phản ứng sau tiêm chủng ghi nhận được hầu hết là nhẹ đến trung bình và tồn tại trong thời gian ngắn gồm: phản ứng tại chỗ tiêm rất phổ biến là đau ở chỗ tiêm, không phổ biến đỏ, sưng, cứng, ngứa.
Phản ứng toàn thân phổ biến nhất là đau đầu, sốt, mệt mỏi, đau cơ, đau khớp, ho, khó thở, buồn nôn, tiêu chảy, ngứa. Đây là những phản ứng thông thường sau tiêm vắc xin, những dấu hiệu này cho thấy hệ thống miễn dịch của cơ thể đang phản ứng với vắc xin, cụ thể là kháng nguyên (một chất kích hoạt đáp ứng miễn dịch). Do đó, các phản ứng sau tiêm phổ biến và ở mức độ nhẹ hoặc trung bình là một dấu hiệu tốt cho thấy vắc xin đang hoạt động. Các dấu hiệu này thường tự biến mất sau vài ngày. Tuy nhiên, không gặp tác dụng phụ thì không có nghĩa là vắc xin không hiệu quả. Nói cách khác, mỗi người sẽ có phản ứng khác nhau sau khi tiêm vắc xin.