Làn sóng đầu tư vào AI khiến các hãng sản xuất ưu tiên DRAM cho trung tâm dữ liệu, gây thiếu hụt nghiêm trọng và đẩy giá từ PC, smartphone đến console tăng vọt.
Các nhà sản xuất bộ nhớ vừa tạo ra một cú sốc lớn cho thị trường PC gaming – và làn sóng này sắp lan đến hầu hết mọi ngành hàng khác. Suốt vài tuần qua, cộng đồng PC đã phải đối mặt với việc giá RAM tăng chóng mặt, nhưng đó mới chỉ là phần nổi. Nguyên nhân sâu xa đến từ việc các nhà cung cấp chuyển sự ưu tiên sang lĩnh vực hái ra tiền hơn rất nhiều: AI.
Những tên tuổi lớn trong ngành AI đang thu mua lượng lớn DRAM cho các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, buộc các hãng sản xuất bộ nhớ phải ưu tiên yêu cầu của họ trước mọi khách hàng khác. DRAM hiện diện trong gần như mọi thiết bị số: từ laptop, smartphone, console game, TV thông minh, ô tô cho đến SSD. “Có quá nhiều thứ phụ thuộc vào DRAM,” Jeff Janukowicz, Phó chủ tịch nghiên cứu tại IDC chia sẻ.
Chi phí smartphone, laptop, console có thể tăng mạnh
Theo các báo cáo gần đây, riêng 12GB RAM trên một mẫu flagship của Samsung có thể đã đội thêm gần 40 USD so với trước. IDC dự báo thị trường smartphone năm 2026 sẽ giảm tốc vì thiếu RAM, đồng thời giá trung bình điện thoại sẽ tăng thêm khoảng 9 USD. Một số hãng như Xiaomi thậm chí đã cảnh báo sớm về nguy cơ tăng giá.
Không chỉ điện thoại, laptop có thể buộc phải cắt giảm cấu hình, còn console thì nhiều khả năng cũng phải tăng giá theo.
Ba “ông lớn” chiếm gần như toàn bộ thị trường RAM
Hiện chỉ có Samsung, SK Hynix và Micron nắm tới 93% thị phần DRAM toàn cầu. SK Hynix giữ 38% thị phần trong quý II/2025, theo sau là Samsung 32% và Micron 23%. Các hãng còn lại đều dưới 5%.
Đáng nói là cả ba ông lớn này đều ghi nhận doanh thu và lợi nhuận kỷ lục trong các báo cáo gần đây – và không có dấu hiệu muốn hạ giá. Samsung thu về 26,7 nghìn tỷ won (~18,1 tỷ USD) từ bộ phận bộ nhớ, chiếm hơn 1/4 tổng doanh thu trong kỳ, còn cao gấp đôi mảng TV và thiết bị gia dụng.
Micron là hãng có động thái mạnh nhất: họ tuyên bố dừng thương hiệu Crucial để dồn toàn bộ nguồn lực cho khách hàng AI. Các chuyên gia cảnh báo: “Nếu bạn không phải khách hàng máy chủ, bạn sẽ chỉ được ưu tiên thứ hai.”
Trong khi đó, Samsung và SK Hynix được cho là đã dành tới 40% sản lượng bộ nhớ toàn cầu cho một dự án AI duy nhất – chương trình cơ sở hạ tầng Stargate của OpenAI, theo Tom’s Hardware.
AI “ngốn” sạch wafer – nền tảng của chip nhớ
Để sản xuất DRAM – từ chip cho PC đến chip cho AI – các hãng cần wafer silicon. Vấn đề nằm ở chỗ trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng wafer lớn hơn rất nhiều so với sản phẩm tiêu dùng.
Không chỉ DRAM thông thường, các hệ thống AI còn dùng HBM (High-Bandwidth Memory) – loại bộ nhớ cao cấp đi kèm những con GPU đắt đỏ như Nvidia Blackwell Ultra. Nhu cầu HBM đang tăng khủng khiếp; nhiều mẫu chip AI thậm chí “cháy hàng”.
HBM lại tiêu tốn wafer gấp ba lần DRAM tiêu chuẩn, khiến nguồn wafer cho sản phẩm dân dụng bị thu hẹp đáng kể.
Giá RAM PC tăng gấp 2–4 lần, nhiều hãng chuẩn bị tăng giá sản phẩm
Dữ liệu từ PCPartPicker cho thấy:
- G.Skill Trident Z5 Neo RGB DDR5-6000 (2×16GB) tăng từ 124,99 USD (tháng 9) lên 389,99 USD.
- Corsair Vengeance DDR5 (2×16GB) tăng từ 134,99 USD lên 427,99 USD.
Không chỉ RAM, SSD cũng bắt đầu tăng giá vì AI tiếp tục thu gom bộ nhớ flash cho trung tâm dữ liệu.
Các hãng máy tính lớn đã chuẩn bị đối phó: Lenovo bắt đầu tích trữ RAM, Dell và HP nói rõ chi phí sản xuất đang tăng và họ sẽ phải điều chỉnh giá hoặc giảm cấu hình.
Những thiết bị giá rẻ như Chromebook hay Pixel 9A sẽ bị ảnh hưởng nặng nhất vì không còn nhiều chỗ để cắt giảm linh kiện.
Nhiều hãng đã công bố tăng giá ngay lập tức: CyberPowerPC, Maingear, Framework, Raspberry Pi, OneXPlayer… Ngay cả máy chơi game mới của Valve cũng bị lo ngại sẽ tăng giá theo thị trường PC.
Tương lai: thiếu RAM kéo dài đến năm 2027
Dù nhu cầu tăng vọt, các hãng sản xuất lại không vội mở rộng công suất. Sau bài học dư cung năm 2023, họ thận trọng hơn – và rõ ràng việc khan hiếm hiện tại đang mang lại lợi nhuận lớn.
Samsung tuyên bố duy trì chiến lược “ưu tiên lợi nhuận dài hạn” thay vì mở rộng nhà máy ồ ạt. SK Hynix thì đạt lợi nhuận hoạt động cao nhất lịch sử và kỳ vọng tình trạng thiếu hụt kéo dài đến tận cuối năm 2027.
SK Hynix có kế hoạch xây nhà máy mới trị giá 500 tỷ USD, nhưng nhà máy đầu tiên phải đến 2027 mới hoạt động. Micron cũng xây nhà máy ở New York – nhưng chủ yếu phục vụ AI chứ không phải người dùng phổ thông.
Hệ quả: người dùng chuẩn bị bước vào thời kỳ thiết bị công nghệ đắt đỏ hơn
Khi RAM – linh kiện thiết yếu cho mọi thiết bị – trở thành hàng khan hiếm, giá thành sản phẩm sẽ tiếp tục leo thang. Đây là tin không vui cho cộng đồng PC gaming, vốn chỉ vừa phục hồi sau cơn bão giá GPU, và càng là tin xấu hơn cho toàn bộ thị trường thiết bị tiêu dùng trong hai năm tới.