Một nghiên cứu mới do Kaspersky phối hợp với Viện Công nghệ Singapore (SIT) thực hiện đã chỉ ra một nghịch lý đáng chú ý trong hành vi của phụ huynh trên môi trường số: những người thường xuyên chia sẻ hình ảnh và thông tin về con cái trên mạng xã hội lại có xu hướng ít quan tâm hơn đến các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư trực tuyến.
Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, việc cha mẹ đăng tải hình ảnh, video hay các câu chuyện liên quan đến con cái đã trở thành một thói quen phổ biến. Hiện tượng này được gọi là “sharenting” – thuật ngữ kết hợp giữa “sharing” (chia sẻ) và “parenting” (nuôi dạy con).
Theo báo cáo nghiên cứu mang tên “Chia sẻ giản đơn, rủi ro khó lường: Cách phụ huynh đánh giá mối đe dọa và ứng phó với việc chia sẻ dữ liệu về con trẻ”, mức độ chia sẻ thông tin về con trên mạng xã hội càng cao thì động lực áp dụng các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân càng có xu hướng suy giảm.
Phó Giáo sư Jiow Hee Jhee, Phó Giám đốc Học viện Giảng dạy và Học tập thuộc SIT, cho biết nhóm nghiên cứu đã sử dụng nhiều phương pháp phân tích dữ liệu để đánh giá mối liên hệ giữa hành vi chia sẻ của phụ huynh và nhận thức về an toàn số. Kết quả cho thấy tần suất đăng tải hình ảnh, video hoặc thông tin liên quan đến con cái càng lớn thì sự chủ động trong việc triển khai các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư càng thấp.
Theo ông, đây là một nghịch lý đáng lưu tâm khi nhiều bậc cha mẹ sẵn sàng chia sẻ cuộc sống của con trên môi trường trực tuyến nhưng lại chưa thực sự chú ý đến các nguy cơ liên quan đến dữ liệu cá nhân.
Nhận thức được rủi ro nhưng ngại thực hiện các biện pháp bảo mật
Khảo sát cũng cho thấy phần lớn phụ huynh hiểu rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ dấu chân số (digital footprint) cho con trẻ. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng các thao tác kỹ thuật nhằm tăng cường bảo mật tương đối phức tạp và mất thời gian.
Có tới 87% người tham gia khảo sát đồng ý rằng việc giới hạn phạm vi hiển thị bài đăng chỉ cho người thân hoặc bạn bè thân thiết có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân. Dù vậy, gần một nửa số người được hỏi cho biết việc thiết lập các tùy chọn này khá phiền phức.
Tương tự, 80% phụ huynh nhận định việc vô hiệu hóa khả năng chia sẻ lại nội dung là biện pháp hiệu quả để bảo vệ quyền riêng tư, nhưng khoảng 40% cho rằng quá trình thực hiện đòi hỏi nhiều công sức.
Bên cạnh đó, hơn 80% người tham gia khảo sát hiểu rằng việc tắt tính năng gắn vị trí và loại bỏ siêu dữ liệu (metadata) trong ảnh hoặc video có thể giúp hạn chế nguy cơ lộ thông tin cá nhân. Tuy nhiên, hơn một phần ba vẫn xem đây là những thao tác mất nhiều thời gian.
Theo bà Trishia Octaviano, Quản lý Cấp cao phụ trách Giáo dục An ninh mạng khu vực Châu Á – Thái Bình Dương tại Kaspersky, con người thường ưu tiên sự tiện lợi trước mắt hơn những lợi ích dài hạn. Điều này khiến nhiều người giữ nguyên các thiết lập mặc định trên nền tảng số thay vì dành thời gian tùy chỉnh các cài đặt bảo mật cần thiết.
Sự tự tin có thể tạo ra cảm giác an toàn giả
Một điểm đáng chú ý khác từ nghiên cứu là phần lớn phụ huynh tỏ ra khá tự tin vào khả năng bảo vệ con trên môi trường mạng.
Hơn 80% người tham gia khảo sát cho biết họ tin rằng mình có thể nhận diện và loại bỏ các thông tin nhận dạng cá nhân của con trước khi đăng tải. Nhiều người cũng cho rằng họ đủ khả năng kiểm soát phạm vi tiếp cận của bài viết hoặc tránh chia sẻ những nội dung có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư của trẻ.
Tuy nhiên, dù có niềm tin vào các biện pháp bảo vệ đang áp dụng, 72% phụ huynh vẫn bày tỏ lo ngại tài khoản mạng xã hội hoặc dữ liệu cá nhân có thể bị tin tặc tấn công ngay cả khi đã kích hoạt các tùy chọn bảo mật.
Theo các chuyên gia, điều này cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách giữa nhận thức về rủi ro và hành động thực tế trong việc bảo vệ thông tin trên môi trường số.
Khuyến nghị dành cho phụ huynh
Để giảm thiểu các nguy cơ liên quan đến việc chia sẻ thông tin của trẻ trên Internet, Kaspersky khuyến nghị phụ huynh nên chủ động rà soát và tăng cường các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư.
Một số biện pháp được đề xuất bao gồm:
- Xóa hoặc vô hiệu hóa các tài khoản trực tuyến không còn sử dụng.
- Thiết lập chế độ riêng tư cho tài khoản mạng xã hội nếu không có nhu cầu công khai thông tin cá nhân.
- Thường xuyên kiểm tra và cập nhật các cài đặt quyền riêng tư trên nền tảng số.
- Cân nhắc kỹ trước khi chia sẻ bất kỳ thông tin nào liên quan đến con trẻ.
- Hạn chế sử dụng tính năng định vị địa lý trong bài đăng và loại bỏ metadata khỏi ảnh hoặc video.
- Tránh công khai những địa điểm trẻ thường xuyên lui tới như trường học, lớp học thêm hoặc câu lạc bộ thể thao.
- Theo dõi và hướng dẫn con sử dụng Internet an toàn.
- Sử dụng các giải pháp quản lý và bảo vệ trẻ em trên môi trường số để hỗ trợ kiểm soát nội dung, thời gian sử dụng thiết bị và vị trí.
Về nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 10/2025 đến tháng 2/2026, thu thập 152 phản hồi từ các bậc phụ huynh có con từ 0 đến 12 tuổi tại Ai Cập, Hồng Kông, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore và Việt Nam.
Khảo sát được triển khai thông qua các hội thảo về khả năng chống chịu trên không gian mạng, mạng lưới phụ huynh và giáo viên của Kaspersky Academy, đồng thời có sự hỗ trợ từ nhiều tổ chức giáo dục và cộng đồng tại các quốc gia tham gia. Bảng câu hỏi được phát hành bằng bốn ngôn ngữ gồm tiếng Ả Rập, tiếng Indonesia, tiếng Quảng Đông và tiếng Việt.
Kết quả nghiên cứu cho thấy trong bối cảnh việc chia sẻ thông tin cá nhân ngày càng phổ biến, nâng cao nhận thức về quyền riêng tư và an toàn số cho phụ huynh đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ trẻ em trên môi trường trực tuyến.