Nhu cầu AI tiếp tục đẩy giá DRAM và NAND tăng mạnh trong nửa cuối năm 2026, trong khi ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất thế giới đang đối mặt với một vụ kiện mới tại Mỹ vì bị cáo buộc hạn chế nguồn cung để nâng giá.
Cụ thể, giá bộ nhớ DRAM và NAND trên toàn cầu được dự báo sẽ tiếp tục leo thang trong nửa cuối năm 2026 khi nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI vượt xa năng lực sản xuất. Trong khi các hãng sản xuất cho rằng nguyên nhân đến từ sự bùng nổ của hạ tầng AI, Samsung, SK hynix và Micron lại đang đối mặt với một vụ kiện mới tại Mỹ với cáo buộc hạn chế nguồn cung nhằm đẩy giá lên cao.
Theo Ethan Tan, chuyên gia tư vấn trong lĩnh vực bộ nhớ và cựu lãnh đạo Samsung Trung Quốc, giá DRAM và NAND có thể tăng thêm khoảng 40-50% trong quý III/2026 so với quý trước. Sang quý IV, mức tăng được dự báo tiếp tục dao động từ 30-40%, cao hơn đáng kể so với nhiều dự báo trước đó của các tổ chức đầu tư.
AI trở thành động lực chính khiến thị trường bộ nhớ căng thẳng
Hiện Samsung, SK hynix và Micron gần như kiểm soát toàn bộ thị trường DRAM và NAND toàn cầu. Trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu AI sẵn sàng trả mức giá cao hơn đáng kể cho bộ nhớ hiệu năng cao, ba doanh nghiệp này đang ưu tiên nguồn lực cho phân khúc máy chủ thay vì các thiết bị tiêu dùng.
Điều này khiến nguồn cung dành cho máy tính cá nhân, smartphone và máy chơi game ngày càng hạn chế. Theo các nhà phân tích, giá bộ nhớ đã tăng tới khoảng 700% trong vòng bốn năm qua, kéo theo việc nhiều hãng điện tử như Apple, Sony hay Microsoft phải điều chỉnh giá bán sản phẩm.
Ông Tan cho rằng tiến trình sản xuất bán dẫn mới chỉ giúp sản lượng bộ nhớ tăng khoảng 7-8% trong năm 2026, không đủ để bù đắp tốc độ tăng của nhu cầu AI. Tình trạng thiếu hụt vì vậy có thể kéo dài sang năm 2027, khi giá tiếp tục tăng thêm khoảng 40-45% so với cùng kỳ.
Nếu năng lực sản xuất được mở rộng và tốc độ đầu tư AI dần hạ nhiệt, thị trường có thể bắt đầu ổn định từ năm 2028 với mức giảm giá khoảng 15-20%.
Các nhà sản xuất Trung Quốc chưa thể tạo ra khác biệt
Một số doanh nghiệp Trung Quốc như CXMT đang từng bước mở rộng sự hiện diện trên thị trường bộ nhớ. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhận định ảnh hưởng của nhóm này trong hai năm tới vẫn khá hạn chế do chưa tiếp cận được các công nghệ sản xuất tiên tiến như quang khắc EUV.
Dù các bài thử nghiệm cho thấy DDR5 của CXMT đã đủ khả năng phục vụ thị trường PC phổ thông, doanh nghiệp này vẫn còn khoảng cách đáng kể trong việc phát triển các chuẩn bộ nhớ mới như DDR6 hay HBM3E – những dòng sản phẩm đóng vai trò quan trọng trong hệ thống AI hiện đại.
Ở mảng NAND Flash, triển vọng được đánh giá tích cực hơn khi công nghệ của các nhà sản xuất Trung Quốc có thể bắt kịp mặt bằng chung của ngành vào khoảng năm 2028.
Samsung, SK hynix và Micron tiếp tục bị kiện vì nghi thao túng giá
Bên cạnh áp lực từ cung cầu, ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất thế giới cũng đang đối mặt với một vụ kiện tập thể mới tại bang California (Mỹ).
Theo đơn kiện do 17 nguyên đơn đệ trình, Samsung, SK hynix và Micron bị cáo buộc cố tình cắt giảm sản lượng DRAM, đồng thời chuyển một phần năng lực sản xuất sang bộ nhớ HBM dành cho máy chủ AI nhằm duy trì tình trạng khan hiếm và đẩy giá bán lên cao.
Các nguyên đơn cho rằng nếu thị trường thực sự cạnh tranh, ít nhất một trong ba doanh nghiệp sẽ tăng sản lượng để tận dụng giá cao, buộc các đối thủ còn lại phải làm theo. Tuy nhiên, điều đó đã không xảy ra.
Vụ kiện cũng chỉ ra rào cản rất lớn của ngành sản xuất bộ nhớ khi chi phí xây dựng nhà máy lên tới hàng chục tỷ USD, thời gian triển khai kéo dài nhiều năm và đòi hỏi lượng lớn bí quyết công nghệ tích lũy. Ngoài ra, các lệnh kiểm soát xuất khẩu của Mỹ cũng hạn chế khả năng tiếp cận thiết bị sản xuất tiên tiến của các doanh nghiệp Trung Quốc.
Lịch sử nhiều lần vướng bê bối
Đây không phải lần đầu các hãng sản xuất bộ nhớ lớn bị nghi ngờ thao túng giá.
Trong giai đoạn 1998-2002, Samsung, Hynix (nay là SK hynix), Micron cùng một số nhà sản xuất khác đã nhận tội thông đồng ấn định giá DRAM. Khi đó, Samsung phải nộp khoản tiền phạt khoảng 300 triệu USD, còn Hynix chịu mức phạt 185 triệu USD.
Đến cuối thập niên 2010, ba doanh nghiệp tiếp tục bị điều tra sau khi giá bộ nhớ tăng mạnh. Một vụ kiện tập thể tại Mỹ được khởi động vào năm 2018 nhưng sau đó bị bác bỏ do chưa đủ chứng cứ, trong khi cơ quan quản lý Trung Quốc cũng từng tiến hành điều tra vấn đề này.
Nếu vụ kiện mới được tòa án chấp nhận xem xét, đây sẽ là bê bối liên quan đến cáo buộc thao túng giá bộ nhớ lớn thứ ba trong khoảng ba thập kỷ qua.