NASA chọn Blue Origin làm đối tác duy nhất vận chuyển rover VIPER tới cực nam Mặt Trăng vào năm 2027 bằng tàu đổ bộ Blue Moon Mark 1, trong hợp đồng trị giá 190 triệu USD.
Theo đó, Blue Origin vừa trở thành công ty duy nhất giành được hợp đồng từ NASA để hồi sinh nhiệm vụ đưa tàu thăm dò Mặt Trăng VIPER sau khi dự án từng bị hủy bỏ.
Ngày 19/9, NASA thông báo lựa chọn Blue Origin để đưa Volatiles Investigating Polar Exploration Rover (VIPER)đến khu vực cực nam của Mặt Trăng vào cuối năm 2027. Nhiệm vụ này sẽ sử dụng tàu đổ bộ Blue Moon Mark 1 trong chuyến bay thứ hai của dòng tàu này.
Từ Astrobotic đến Blue Origin
Hợp đồng mới thuộc khuôn khổ chương trình Commercial Lunar Payload Services (CLPS) của NASA. Trước đó, VIPER từng được giao cho Astrobotic với tàu đổ bộ Griffin, nhưng nhiệm vụ bị hủy vào tháng 7/2024 do chi phí vượt ngân sách và tiến độ chậm trễ.
Đáng chú ý, NASA trước đây không công khai kế hoạch tìm phương án thay thế thông qua CLPS. Chỉ sau khi rà soát các lựa chọn trong khoảng tháng 4–6/2025, cơ quan này mới quyết định mở thầu lại vào tháng 8. Cuối cùng, chỉ có Blue Origin nộp hồ sơ.
Theo NASA, VIPER nặng tới 450 kg – quá lớn so với các tàu đổ bộ nhỏ như Blue Ghost của Firefly Aerospace hay Nova-C của Intuitive Machines. Astrobotic cũng từ chối tham gia thầu lần này do lịch trình gấp rút và đã có nhiều cam kết với khách hàng khác.
Hợp đồng trị giá 190 triệu USD
Cấu trúc hợp đồng theo dạng “cơ bản + tùy chọn”: ban đầu là giai đoạn thiết kế, sau đó mới đến nhiệm vụ hạ cánh. NASA sẽ chỉ kích hoạt giai đoạn hai nếu Blue Origin điều chỉnh được thiết kế Blue Moon để phù hợp với VIPER, đồng thời chuyến bay đầu tiên của Blue Moon (dự kiến cuối năm nay) hạ cánh thành công. Tổng giá trị hợp đồng lên tới 190 triệu USD.
SpaceX dù cũng tham gia CLPS nhưng đến nay chưa nhận được hợp đồng nào trong chương trình này, dù phiên bản Starship của hãng sẽ đảm nhận vai trò đưa phi hành gia lên Mặt Trăng trong chương trình Human Landing System.
Thách thức mới cho VIPER
Quyết định khôi phục VIPER cũng kéo theo vấn đề nhân sự. Sau khi dự án bị hủy năm 2024, đội ngũ kỹ sư đã được phân công sang công việc khác. NASA cho biết sẽ thành lập một dự án mới tại Trung tâm Nghiên cứu Ames để tiếp tục vận hành VIPER và tiến hành các thí nghiệm khoa học, với sự hỗ trợ từ Trung tâm Vũ trụ Johnson. Tuy nhiên, phạm vi của dự án mới có thể khác với kế hoạch ban đầu.
Nicky Fox, Phó giám đốc phụ trách khoa học của NASA, chia sẻ tại một cuộc họp báo ngày 21/9: “Khi hủy bỏ năm ngoái, chúng tôi chưa có phương án thay thế. Giờ đây, sau nhiều bước đánh giá, Blue Origin đã đưa ra một đề xuất phù hợp và chúng tôi rất hào hứng với cơ hội này.”