Trong khi người dùng không phàn nàn khi Apple thực hiện hạn chế các trình chặn quảng cáo trên Safari, thì ngược lại, Google nhận về hàng tấn gạch đá sau khi có thông tin họ sắp thực hiện kế hoạch tương tự.
Đã có rất nhiều tranh cãi xoay quanh việc Google dự định giới hạn sức mạnh của các trình chặn quảng cáo trên Chrome, nhưng điều tương tự đã diễn ra trên Safari được một thời gian, và nhiều người chẳng hề để ý thấy điều đó, và họ cũng chẳng thèm chỉ trích Apple dù chỉ một câu.
Theo ZDNet, từ một năm rưỡi qua, Apple đã ngăn chặn hầu như mọi trình chặn quảng cáo hoạt động trên Safari – một điều mà khi thực hiện, Google đã phải hứng chịu chỉ trích nặng nề trong suốt cả năm nay.
Nhưng không như Google, Apple chưa bao giờ gặp phải sự chống đối; họ thậm chí còn được đề cao vì đã quan tâm đến quyền riêng tư của người dùng nữa. Một vài lý do giải thích cho điều này có lẽ là vì lượng người dùng Safari khá ít so với Chrome, hay Apple đưa ra thay đổi từ từ trong nhiều năm thay vì nhiều tháng, và Apple từ trước đến nay không phụ thuộc vào quảng cáo để sinh lời, có nghĩa là họ không có ý đồ thâm sâu nào đằng sau những thay đổi trong hệ sinh thái của mình cả.
App Extensions và Content Blocker
Đối với người dùng Apple, mọi chuyện bắt đầu từ vài năm trước, khi công ty công bố App Extensions – một cơ chế thông qua đó các ứng dụng có thể mở rộng chức năng của chúng sang các ứng dụng khác.
Apple nói rằng App Extensions sẽ hoạt động song song với Content Blocker, một cơ chế được giới thiệu trong iOS 9 vào năm 2013. Về cơ bản, các ứng dụng hoặc các phần mở rộng ứng dụng có thể sử dụng API Content Blocker để nói cho Safari biết cần chặn thứ gì dựa trên một tập hợp các quy định trước khi render một trang web.
Sau khi để hai tính năng này phổ biến trong hệ sinh thái ứng dụng suốt vài năm, Apple nhận ra rằng họ không cần đến các nhà phát triển web trực tiếp tạo ra các phần mở rộng cho Safari, bởi bản thân họ có thể đơn giản là tận dụng các ứng dụng có sẵn trên App Store để mang lại cho người dùng Safari các tính năng bổ sung.
Chính vì vậy, hai tính năng này đã khiến hệ sinh thái phần mở rộng đã già cỗi của Safari trở nên thừa thãi. Kết quả là, vào giữa năm 2018, Apple công bố sẽ loại bỏ các phần mở rộng này (Apple gọi đó là các “legacy extension”) và bắt đầu khuyến khích các nhà phát triển phần mở rộng Safari port mã nguồn của họ thành một “App Extension” và đưa nó lên App Store.
Động thái đầu tiên nhằm thực hiện điều này diễn ra vào tháng 9/2018, khi Apple tung ra iOS 12, và họ bắt đầu chặn việc cài đặt các phần mở rộng legacy nằm ngoài Safari Extensions Gallery (thư viện phần mở rộng Safari).
Đến cuối năm đó, Apple ngừng chấp nhận hoàn toàn các phần mở rộng legacy trên Safari Extensions Gallery, và bắt đầu tắt các phần mở rộng legacy trên trình duyệt của người dùng với một thông báo rằng “Safari đã tắt những phần mở rộng làm chậm quá trình duyệt web của bạn“.
Thông báo này xuất hiện đối với tất cả các loại phần mở rộng legacy, từ những phần mở rộng tăng cường tính năng copy-paste, đến các phần mở rộng chặn quảng cáo, chặn virus và giúp phụ huynh kiểm soát quá trình duyệt web của con trẻ.
Nhiều nhà phát triển phần mở rộng cho biết pop-up khó chịu trên xuất hiện một cách bừa bãi, bất kể phần mở rộng được cài đặt có chức năng gì, và nhiều người khẳng định đây là cách để “dụ” người dùng tránh xa các phần mở rộng legacy, chuyển sang các add-on mới dựa trên App Extensions.
Bắt đầu từ tuần này, với iOS 13, Apple sẽ loại bỏ Safari Extensions Gallery lỗi thời và chính thức công bố về việc ngừng hỗ trợ các phần mở rộng legacy. Hiện nay, người dùng Safari đã không thể cài đặt bất kỳ phần mở rộng legacy nào nữa, bất kể nó được lưu trữ trên Safari Extensions Gallery hay không, dù họ dùng iOS hay macOS.
Thế nhưng, trong suốt quá trình nêu trên, người dùng Apple chẳng hề để ý đến những thay đổi, chủ yếu bởi họ chỉ thấy các lợi ích nó mang lại mà thôi. Cái họ thấy chính là các phần mở rộng ứng dụng và API chặn nội dung mới – vốn được Apple quảng cáo là một phương thức để cách ly các phần mở rộng và ngăn chúng truy cập vào dữ liệu duyệt web – có thể hoạt động trên mọi nền tảng.
Các trình chặn quảng cáo bị ảnh hưởng nhiều nhất
Tuy nhiên, động thái của Apple lại gây thiệt hại cho một số đối tượng khác. Các trình chặn quảng cáo, VPN, và các phần mở rộng giúp phụ huynh kiểm soát con trẻ, là những trường hợp bị tác động mạnh nhất bởi hệ sinh thái App Extensions + Content Blocker mới.
Trình chặn quảng cáo AdGuard chấm dứt phần mở rộng cho Safari vào tháng 7 năm ngoái. Vài ngày tiếp theo đến lượt nhà phát triển antivirus Malwarebytes chấm dứt phần mở rộng VPN của hãng. Nhà phát hành AdBlock thì đăng một bài viết trên blog, nội dung nói rằng họ trình chặn quảng cáo họ viết lại cho Safari sẽ chạy nhanh hơn trước, nhưng đi kèm với đó là một danh sách dài các nhược điểm.
Các ứng dụng khác cũng đi theo hướng tương tự trong tháng 9/2018, khi các quy định mới của Apple được công bố sẽ chính thức ra mắt cùng iOS 12.
Kẻ gục ngã mới nhất là uBlock Origin cho Safari, một trình chặn quảng cáo khác, vừa chấm dứt vào 2 tuần trước. Trong bài viết trên GitHub, nhà phát triển phần mở rộng này khuyến nghị người dùng nếu muốn dùng trình chặn quảng cáo thì nên chuyển sang Firefox cho Mac, trình duyệt vẫn cho phép các trình chặn quảng cáo hoạt động bình thường, hoặc dùng tiếp một phiên bản Safari cũ.
Một giải pháp khác là người dùng phải chuyển sang dùng một trong các trình chặn quảng cáo mới dựa trên Content Blocker; tuy nhiên, theo uBlock thì hệ thống Content Blocker này có chức năng chặn quảng cáo cực kỳ hạn chế.
Apple và Google đã làm những điều giống nhau
Lý do tại sao Content Blocker cực kỳ hạn chế trong việc chặn quảng cáo cũng là lý do tại sao những thay đổi mà Google sắp đưa ra đối với phần mở rộng của Chrome bị chỉ trích kịch liệt.
Nói đơn giản thì, những thay đổi Apple triển khai trên Safari và những thay đổi sắp diễn ra trên Chrome đều đi theo cùng một hướng, đến cùng một mục tiêu, nhưng với hai hãng lại sử dụng mã nguồn và miêu tả chúng bằng những thuật ngữ khác nhau.
Cả Chrome và Safari đều sẽ sử dụng backend mới cho các phần mở rộng. Họ sẽ hạn chế phương thức các phần mở rộng can thiệp và chặn các thành phần trên trang web bằng cách ngăn phần mở rộng tương tác trực tiếp với các yêu cầu web. Thay vào đó, phần mở rộng sẽ triển khai một tập hợp các “quy định chặn nội dung” và trình duyệt sẽ thực hiện việc chặn nội dung trong khi phần mở rộng không thấy được bất kỳ dữ liệu người dùng nào.
Google muốn hạn chế số lượng quy định tối đa mà một phần ở rộng có thể chuyển đến Chrome ở con số 30.000 – con số mà nhiều nhà phát triển phần mở rộng Chrome cho rằng là quá thấp, không thể đủ cho các phần mở rộng chặn quảng cáo, kiểm soát con trẻ, hay kiểm tra lưu lượng.
Công ty ngay lập tức bị tấn công vì tìm cách “giết chết các trình chặn quảng cáo“, và sau vài tháng hứng gạch đá, Google cuối cùng lùi bước, nâng con số giới hạn lên từ 90.000 đến 120.000 – một con số mà nhiều nhà phát triển phần mở rộng, đặc biệt những người đang sở hữu các trình chặn quảng cáo, vẫn xem là chưa đủ.
Về phía Apple, khi triển khai API Content Blocker mới, hãng quy định con số tối đa 50.000 quy định đối với mỗi phần mở rộng mới muốn chặn nội dung trong Safari. Tất nhiên, AdBlock chạy nhanh hơn thật, vì nó phải áp dụng ít quy định hơn so với trước đây.
[blog type=”alt” heading=”Xem thêm bài mới nhất” heading_type=”block” /]
Theo VnReview