Sử dụng phần mềm crack không chỉ vi phạm bản quyền mà còn mở đường cho mã độc, gián điệp mạng và các cuộc tấn công có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho doanh nghiệp.
Phần mềm lậu có thể tiết kiệm chi phí trước mắt nhưng tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng ngày càng gia tăng, việc sử dụng phần mềm crack đang trở thành một trong những lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng nhất đối với nhiều tổ chức.
Mối nguy từ tư duy tiết kiệm sai cách
Dù nhận thức về bản quyền phần mềm tại Việt Nam đã được cải thiện trong những năm gần đây, thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể hay các đơn vị vừa và nhỏ vẫn lựa chọn sử dụng phần mềm bẻ khóa nhằm giảm chi phí vận hành.
Theo ông Ngô Trần Vũ, Giám đốc Công ty NTS Security, nhiều doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư đáng kể cho thiết bị phần cứng, văn phòng hay cơ sở vật chất nhưng lại ngần ngại chi trả cho các phần mềm hợp pháp. Cách tiếp cận này vô tình tạo ra những rủi ro lớn hơn nhiều so với khoản chi phí tiết kiệm được.
Ông cho biết, các công cụ kích hoạt trái phép thường can thiệp trực tiếp vào cấu trúc phần mềm để vô hiệu hóa cơ chế kiểm tra bản quyền. Trong quá trình cài đặt, người dùng thường được yêu cầu tắt phần mềm bảo mật hoặc vô hiệu hóa các tính năng phòng vệ của hệ điều hành. Đây chính là thời điểm hệ thống trở nên dễ bị tấn công nhất.
Mã độc có thể ẩn sau các công cụ crack
Nhiều chuyên gia an ninh mạng cảnh báo rằng phần lớn các công cụ crack, keygen hoặc patch được chia sẻ trên Internet hiện nay đều có nguy cơ chứa mã độc.
Một ví dụ điển hình là các phiên bản WinRAR cũ hoặc bị chỉnh sửa trái phép. Tin tặc có thể lợi dụng lỗ hổng bảo mật để phát tán mã độc thông qua các tập tin nén được gửi qua email hoặc các ứng dụng nhắn tin. Khi người dùng mở tập tin, mã độc có thể tự động cài đặt vào hệ thống mà không cần thêm bất kỳ thao tác nào.
Do các phần mềm không bản quyền thường bị ngắt khả năng cập nhật trực tiếp từ nhà phát triển, những lỗ hổng bảo mật tồn tại lâu dài và tạo điều kiện để hacker thực hiện các cuộc tấn công điều khiển từ xa hoặc đánh cắp dữ liệu.
Việt Nam đối mặt làn sóng spyware gia tăng
Dữ liệu từ hãng bảo mật Kaspersky cho thấy gần một nửa người dùng Việt Nam đã gặp phải các nguy cơ an ninh mạng trên thiết bị trong năm 2025, tương đương khoảng 110 triệu lượt ghi nhận.
Đáng chú ý, số vụ tấn công bằng phần mềm gián điệp (spyware) nhắm vào các tổ chức tại Việt Nam tăng gần 79% so với trước đó, đạt hơn 191.000 vụ. Đây là mức cao nhất trong khu vực Đông Nam Á.
Khác với ransomware thường gây gián đoạn hoạt động ngay lập tức, spyware hoạt động âm thầm trong thời gian dài. Loại mã độc này có khả năng ghi lại thao tác bàn phím, chụp màn hình, thu thập cookie trình duyệt, thông tin đăng nhập và dữ liệu tài chính trước khi gửi về máy chủ của kẻ tấn công.
Song song đó, nhiều chiến dịch phát tán mã độc thông qua các kho phần mềm lậu cũng đang gia tăng. Chỉ một lần tải và cài đặt phần mềm miễn phí không rõ nguồn gốc cũng có thể khiến toàn bộ dữ liệu nội bộ doanh nghiệp rơi vào tay tin tặc.
Không cập nhật phần mềm cũng là một rủi ro lớn
Theo ông Ngô Trần Vũ, một sai lầm phổ biến khác là nhiều doanh nghiệp sử dụng phần mềm hợp pháp nhưng bỏ qua việc cập nhật các bản vá bảo mật.
Ông cho rằng tâm lý “hệ thống vẫn hoạt động bình thường nên không cần nâng cấp” đang tồn tại ở khá nhiều đơn vị. Trong khi đó, mỗi bản cập nhật từ nhà phát triển thường đi kèm việc khắc phục các lỗ hổng đã được phát hiện.
Tin tặc thường xuyên sử dụng các công cụ tự động để dò tìm những hệ thống đang chạy phần mềm lỗi thời. Chỉ cần một lỗ hổng chưa được vá, kẻ tấn công có thể xâm nhập mà không cần người dùng nhấp vào liên kết hay tải xuống tệp độc hại.
Đầu tư đúng để giảm thiểu rủi ro
Các chuyên gia nhận định doanh nghiệp vừa và nhỏ đang trở thành mục tiêu hấp dẫn của tội phạm mạng bởi hệ thống bảo mật thường chưa được đầu tư tương xứng.
Chi phí khắc phục hậu quả sau một sự cố an ninh mạng có thể cao gấp nhiều lần khoản tiền mua phần mềm bản quyền và giải pháp bảo mật ngay từ đầu.
Để hạn chế nguy cơ, doanh nghiệp được khuyến nghị:
- Loại bỏ hoàn toàn phần mềm crack, keygen và các ứng dụng không rõ nguồn gốc.
- Sử dụng phần mềm có bản quyền hoặc các giải pháp mã nguồn mở đáng tin cậy.
- Kích hoạt cơ chế cập nhật tự động cho hệ điều hành và các ứng dụng quan trọng.
- Triển khai giải pháp bảo mật toàn diện trên máy tính và thiết bị di động.
- Thiết lập chính sách sao lưu dữ liệu định kỳ trên nhiều nền tảng lưu trữ độc lập.
- Tăng cường đào tạo nhận thức an toàn thông tin cho nhân viên, đặc biệt về email lừa đảo và tệp đính kèm đáng ngờ.
Bảo mật là khoản đầu tư, không phải chi phí
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu và hệ thống công nghệ đã trở thành tài sản quan trọng của mọi doanh nghiệp. Việc đầu tư cho phần mềm bản quyền, cập nhật bảo mật thường xuyên và xây dựng hệ thống phòng thủ phù hợp không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn góp phần bảo đảm hoạt động kinh doanh ổn định và bền vững trong dài hạn.