NAIROBI, Kenya, ngày 21 tháng 5 năm 2026 /PRNewswire/ — Quá trình khử carbon trong lĩnh vực xây dựng và công trình đã chậm lại, khiến ngành này vừa trở thành một nguồn phát thải lớn, vừa ngày càng dễ bị tổn thương trước tác động khí hậu và các cú sốc giá năng lượng, theo một báo cáo mới của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) và Liên minh Toàn cầu về Xây dựng và Công trình (GlobalABC).
Ấn bản lần thứ mười của Báo cáo Hiện trạng Toàn cầu về Xây dựng và Công trình (2025-2026) đánh giá tiến độ toàn ngành dựa trên bảy chỉ số chính, bao gồm chính sách, tài chính, công nghệ và đầu tư, phù hợp với các cam kết toàn cầu hướng tới lộ trình phát thải ròng bằng không (net-zero) vào năm 2050.
Được công bố trong bối cảnh khủng hoảng toàn cầu về nhà ở và chi phí năng lượng, báo cáo nhấn mạnh rằng hành động khí hậu trong lĩnh vực xây dựng có thể giúp giảm hóa đơn năng lượng, cải thiện điều kiện sống, tăng cường khả năng chống chịu trước tác động khí hậu, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính.
“Từ nhà ở, trường học đến bệnh viện và nơi làm việc, các công trình đóng vai trò nền tảng trong đời sống của chúng ta”, Inger Andersen, Giám đốc điều hành UNEP cho biết. “Các công trình có thể làm trầm trọng hoặc kéo dài các rủi ro khí hậu hoặc mang lại điều kiện sống an toàn hơn, lành mạnh hơn và giá cả phải chăng hơn. Với việc một nửa số công trình trên thế giới vẫn chưa được xây mới hoặc cải tạo vào năm 2050, các chính phủ có cơ hội quan trọng để thúc đẩy xây dựng không phát thải, có khả năng chống chịu thông qua chính sách, quy chuẩn và đầu tư tốt hơn”.
Mỗi ngày, thế giới xây dựng ước tính khoảng 12,7 triệu mét vuông diện tích sàn — tương đương với việc gần như mỗi tuần lại thêm một thành phố Paris mới về diện tích sàn xây dựng.
Năm 2024, tổng diện tích sàn xây dựng toàn cầu tăng 1,7%, đạt 273 tỷ mét vuông. Sự tăng trưởng nhanh chóng này chủ yếu đến từ hoạt động xây dựng tại các nền kinh tế mới nổi, bao gồm Ấn Độ và khu vực Đông Nam Á. Hiện nay, lĩnh vực xây dựng và công trình chiếm gần 50% lượng khai thác vật liệu toàn cầu, 37% tổng lượng phát thải toàn cầu và 28% mức tiêu thụ năng lượng toàn cầu.
Báo cáo chỉ ra rằng kể từ năm 2015:
- Cường độ sử dụng năng lượng của công trình toàn cầu — đo lường mức tiêu thụ năng lượng hằng năm của một công trình so với diện tích của nó — đã giảm 8,5%.
- Chứng nhận công trình xanh đã tăng gần gấp ba lần.
- Năm 2024, năng lượng tái tạo chỉ đáp ứng 17,3% nhu cầu năng lượng của lĩnh vực công trình, thấp hơn nhiều so với mức cần thiết cho lộ trình net-zero.
- Đầu tư vào hiệu quả năng lượng đạt 275 tỷ USD vào năm 2024, đóng góp vào tổng mức đầu tư lũy kế 2,3 nghìn tỷ USD kể từ năm 2015.
Tuy nhiên, kể từ năm 2020, tiến độ đã chậm lại do quá trình chuyển đổi xanh không theo kịp tốc độ xây dựng. Để đưa ngành này phù hợp với lộ trình net-zero, các nhà hoạch định chính sách cần đẩy nhanh cải thiện hiệu quả năng lượng và loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch, trong khi đầu tư vào hiệu quả năng lượng công trình phải đạt 5,9 nghìn tỷ USD vào năm 2030, tương đương 592 tỷ USD mỗi năm.
Báo cáo nêu bật các ví dụ tích cực tại nhiều khu vực, bao gồm:
- Liên minh Châu Âu đã triển khai các chính sách xử lý phát thải trong quá trình vận hành và phát thải phát sinh trước và trong quá trình xây dựng (phát thải hàm chứa). Những cải thiện về hiệu suất năng lượng công trình tại Nhật Bản và Thụy Sĩ.
- Gia tăng sử dụng năng lượng tái tạo tại chỗ trong các công trình ở Australia, Đức, Ấn Độ và Pakistan.
- Các kế hoạch hành động khí hậu quốc gia (NDCs) đã bao quát đáng kể các chiến lược cho lĩnh vực xây dựng tại Bahamas, Campuchia và Colombia.
- Các quy chuẩn năng lượng công trình được cập nhật tại California, Kenya, Nhật Bản và Singapore.
- Mở rộng chứng nhận công trình xanh tại Trung Quốc, Colombia, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ.
- Các lộ trình quốc gia hỗ trợ chuyển đổi ngành tại Bangladesh, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Ghana và Senegal.
- Gia tăng đầu tư và tài chính cho các công trình bền vững tại Canada, New Zealand và Vương quốc Anh.
UNEP và GlobalABC sẽ tiếp tục hợp tác để củng cố hệ thống dữ liệu, cải thiện phương pháp luận và hỗ trợ hoạch định chính sách quốc gia. Những nỗ lực này sẽ trang bị cho các nhà hoạch định bằng chứng cần thiết để thúc đẩy hành động khí hậu, đồng thời giải quyết các thách thức về khả năng chi trả và công bằng.
SOURCE UNEP
