Năm 2023, lỗ thủng tầng ozone ở Nam Cực đạt kích thước tối đa vào ngày 21/9, NASA và NOAA đã báo cáo dựa trên các phép đo vệ tinh và khinh khí cầu hàng năm của họ.
Lỗ này trải rộng 10 triệu dặm vuông hay 26 triệu km vuông, và nó là lỗ thủng tầng ozone trong một ngày lớn thứ 12 kể từ khi hồ sơ bắt đầu vào năm 1979. Đây cũng là lỗ lớn thứ 16 tính trung bình từ ngày 7 tháng 9 đến ngày 13 tháng 10.
Trong suốt thời kỳ cao điểm của mùa suy giảm tầng ozone, từ ngày 7 tháng 9 đến ngày 13 tháng 10, lỗ thủng năm nay có diện tích trung bình là 8,9 triệu dặm vuông (khoảng 23,1 triệu km2) – gần bằng diện tích của Bắc Mỹ, khiến nó trở thành lớn thứ 16 trong giai đoạn này.
(Ảnh: Đài thiên văn Trái đất của NASA)
Hiển thị ở đây là phạm vi và cấu hình của lỗ thủng tầng ozone ở Nam Cực vào ngày 21 tháng 9 năm 2023, ở đỉnh điểm, theo tính toán của NASA Ozone Watch. Sự mất mát ôzôn ở mức độ vừa phải (màu cam) có thể nhìn thấy được ở những khu vực rộng khắp có mức độ tổn thất ôzôn mạnh hơn (màu đỏ).
‘Lỗ thủng tầng ozone khiêm tốn nhất’
Paul Newman, người đứng đầu nhóm nghiên cứu tầng ozone của NASA và nhà khoa học trưởng về khoa học Trái đất tại Trung tâm bay không gian Goddard của NASA, cho biết: “Đó là một lỗ thủng tầng ozone rất khiêm tốn”.
Ông cho rằng điều này là do mức độ hợp chất clo do con người tạo ra đang giảm dần, cùng với thời tiết thuận lợi ở tầng bình lưu ở Nam Cực đã làm nồng độ ozone được cải thiện đôi chút trong năm nay.
Điều đáng chú ý là tầng ozone có chức năng như lá chắn tự nhiên của Trái đất chống lại bức xạ cực tím có hại của Mặt trời. Tầng ozone mỏng đi đồng nghĩa với việc giảm khả năng chống lại tia UV, có khả năng dẫn đến cháy nắng, đục thủy tinh thể và ung thư da ở người.
Mỗi tháng 9, tầng ozone cạn kiệt, tạo thành một “lỗ thủng tầng ozone” trên khu vực Nam Cực. Tuy nhiên, thuật ngữ này không biểu thị sự trống rỗng hoàn toàn của ôzôn mà là khu vực có nồng độ ôzôn giảm mạnh xuống dưới ngưỡng lịch sử là 220 Đơn vị Dobson.
Theo NASA, sự bắt đầu suy giảm tầng ozone được báo cáo lần đầu tiên vào năm 1985 và mức độ này đã được theo dõi chặt chẽ kể từ năm 1979.
NASA lưu ý rằng Nghị định thư Montreal năm 1987, sau đó là những sửa đổi tiếp theo, đã cấm sản xuất CFC và các chất làm suy giảm tầng ozone khác trên toàn cầu vào năm 2010.
Nỗ lực phối hợp nhằm hạn chế khí thải này đã dẫn đến sự suy giảm các hóa chất phá hủy tầng ozone trong khí quyển và những dấu hiệu đầy hứa hẹn về sự phục hồi tầng ozone ở tầng bình lưu.
NASA và NOAA Giám sát tầng Ozone
NASA và NOAA sử dụng nhiều thiết bị khác nhau trên các vệ tinh như Aura, NOAA-NASA Suomi NPP và NOAA-20 để theo dõi tầng ozone ở cả cực và trên toàn cầu.
Ngoài ra, Máy đo âm thanh vi sóng của Aura cung cấp ước tính về lượng clo phá hủy tầng ozone. Các phép đo chuyên sâu cũng được thực hiện để đánh giá độ dày của tầng ozone.
Chúng bao gồm việc thả các quả bóng bay thời tiết mang theo máy dò ozone và các phép đo trên mặt đất sử dụng máy đo quang phổ Dobson được thực hiện tại Đài quan sát khí quyển cơ sở Nam Cực của NOAA.
NOAA đã ghi nhận giá trị tối thiểu là 111 đơn vị Dobson (DU) trên Nam Cực vào ngày 3 tháng 10, trong khi các phép đo của NASA, tính trung bình trên một khu vực rộng hơn, ghi nhận mức thấp là 99 DU trong cùng ngày.
Để dễ hình dung, vào năm 1979, nồng độ trung bình trên Nam Cực là 225 DU. Năm nay, người ta đã quan sát thấy sự suy giảm khoảng 95%, trong đó tổng lượng ôzôn bị mất trong tầng bình lưu ở Nam Cực thường gần 100%.
Theo các nhà nghiên cứu, vụ phun trào của núi lửa Hunga Tonga-Hunga Ha’apai vào tháng 1 năm 2022 có thể đã góp phần làm suy giảm tầng ozone năm nay, với hơi nước thoát ra có khả năng làm tăng các phản ứng làm suy giảm tầng ozone ở Nam Cực vào đầu mùa.
Mặc dù vụ phun trào đã tác động đến tầng bình lưu ở Nam Cực nhưng việc định lượng ảnh hưởng chính xác của nó đối với lỗ thủng tầng ozone vẫn là một nỗ lực đang được tiến hành.